For the English version, click here. In dit artikel vertelt Dhiraj meer over de wereld van sportsbetting en de kansen/risico’s in deze industrie. Disclaimer: Dit artikel bevat geen beleggingsadvies en heeft enkel als doel om te amuseren en informeren. Wat is sportsbetting en waarom is het populair? Het wedden op sportwedstrijden, ook bekend als sportsbetting, wordt steeds populairder bij jongeren tussen de 18 en 23 jaar oud. De meeste weddenschappen worden geplaatst op voetbalwedstrijden, omdat veel jongeren deze sport zelf beoefenen. Het wedden op specifieke uitkomsten kan de betrokkenheid bij het kijken naar wedstrijden versterken en biedt tevens de mogelijkheid om geld te verdienen. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat de industrie ook een schaduwzijde heeft. De afgelopen jaren zijn meerdere matchfixing schandalen aan het licht gekomen, waarbij rijke gokkers spelers hebben omgekocht om het gewenste resultaat voor hun weddenschappen te krijgen. Zelfs in onze eigen stad Tilburg werd in 2009 een matchfixing schandaal ontdekt bij Willem II, waar verschillende spelers betrokken waren bij het manipuleren van wedstrijden. Huidige situatie in Nederland Op 1 april 2021 opende de Nederlandse gokmarkt met de Wet Kansspelen op Afstand (Koa), die online gokactiviteiten reguleert. Binnen- en buitenlandse gokexploitanten konden vanaf dat moment vergunningen aanvragen om online sportweddenschappen aan te bieden aan Nederlandse spelers. De nieuwe wet vereist spelersidentificatie en spelersbescherming met informatie over verantwoord gokken. Na de opening van de markt ontstond ophef over het gebruik van bekende (oud-)voetballers zoals Wesley Sneijder en Andy van der Meijde in reclames. Uit onderzoek bleek dat jonge spelers moeite hadden om de risico’s van gokken in te schatten door de inzet van deze bekende voetballers. Het gebruik van BN’ers in gokreclames is daarom sinds juli 2022 verboden en vanaf 2025 is sponsoring van voetbalteams door gokbedrijven verboden. Ook professionele sporters tonen interesse in het gokken op sportwedstrijden. Oud-ADO speler Tom Beugelsdijk werd geschorst voor het wedden op wedstrijden in zijn eigen competitie. De Engelse spits Ivan Toney van Brentford FC heeft maar liefst 232 Engelse gokregels overtreden, wat resulteerde in een schorsing van 8 maanden. Investeren in sportsbetting Sportsbetting biedt diverse investeringsmogelijkheden. Met de groeiende populariteit van het gokken op sportwedstrijden, kan het interessant zijn om aandelen te kopen van bedrijven die actief zijn in de sportsbettingindustrie, zoals gokexploitanten en online weddenschappsplatforms. Er zijn ook specifieke exchange-traded funds (ETF’s) die zich richten op de sportsbetting sector, zoals de RoundHill Sports Betting ETF. Dit fonds bevat aandelen van verschillende bedrijven in de sportsbettingindustrie om een gediversifieerd risico te garanderen. De toenemende beschikbaarheid van data en de implementatie van kunstmatige intelligentie (AI) maken het bovendien gemakkelijker om te profiteren van de sportsbettingindustrie. AI kan worden gebruikt om geavanceerde voorspellingsmodellen te ontwikkelen die rekening houden met diverse variabelen, zoals historische prestaties van teams/spelers, blessuregegevens en speelstijlen. Deze modellen kunnen helpen om de uitkomst van sportwedstrijden nauwkeuriger te voorspellen dan traditionele methoden. Daarnaast kan AI worden gebruikt om de quoteringen van verschillende bookmakers te analyseren en te vergelijken, waardoor investeerders kansen kunnen detecteren waar de quoteringen niet overeenkomen met de werkelijke waarschijnlijkheid van een uitkomst. Dit biedt waardevolle weddenschapmogelijkheden. Risico’s Het grootste risico van het wedden op sportwedstrijden is het verlies van de investering. Onvoorspelbare resultaten en verrassende overwinningen van underdogs maken het voorspellen van sportuitslagen onzeker. Er is geen garantie op succes, dus je kunt je inzet verliezen. Onverantwoord gokgedrag kan leiden tot financiële problemen als je meer geld verliest dan je je kunt veroorloven. Bovendien kan sportsbetting verslavend zijn, vooral voor mensen gevoelig voor gokverslaving. Het constante verlangen om te wedden en de spanning van winnen of verliezen kunnen problematisch gokgedrag veroorzaken. Dit heeft ernstige negatieve gevolgen voor financiën, relaties, werk en welzijn. De Nederlandse overheid heeft verschillende maatregelen om met name jongvolwassenen te beschermen tegen overmatig gokken, zoals het verplicht stellen van limieten en het verbod op bonussen en promoties voor spelers onder de 24 jaar. Succesverhalen Er zijn enkele succesverhalen van investeerders in de sportsbettingindustrie, maar het is belangrijk om op te merken dat zij de uitzondering zijn en dat de meeste investeerders geen winst maken met het gokken op sportwedstrijden. Niettemin is het interessant om te kijken naar een van de succesvolle investeerders in deze risicovolle sector. Een bekend voorbeeld is Matthew Benham, een Britse zakenman die eigenaar is van twee voetbalclubs (het Britse Brentford FC en het Deense FC Midtjylland). Benham heeft Smartodds opgericht, een bedrijf dat geavanceerde statistieken en algoritmen gebruikt om sportwedstrijden te voorspellen. Hij heeft naar schatting miljoenen verdiend met sportsbetting, en Smartodds is uitgegroeid tot een toonaangevend bedrijf op het gebied van sportanalyse. Benham heeft zijn datagedreven benadering van sportweddenschappen toegepast op zijn beide voetbalclubs. Hij heeft geïnvesteerd in geavanceerde scoutingmethoden om veelbelovende spelers te identificeren die passen bij de speelstijl van de club. Deze strategie heeft Brentford FC geholpen om opmerkelijk succesvol te zijn in het Engelse voetbal. Onder het eigendom van Benham promoveerde Brentford FC naar de Engelse Championship en bereikte uiteindelijk de Premier League. Afgelopen seizoen eindigde Brentford zelfs als 9e in de Premier League en miste het op slechts 2 punten plaatsing voor Europees voetbal. Toekomst van sportsbetting De toekomst van sportsbetting is veelbelovend, met talrijke ontwikkelingen en kansen die zich kunnen voor investeerders. Veel landen herzien momenteel hun wetgeving met betrekking tot sportsbetting, waardoor nieuwe markten worden geopend en investeerders kunnen deelnemen aan een groeiende en legale industrie. Dit creëert kansen voor de oprichting van nieuwe gokbedrijven en biedt ruimte voor technologische innovaties. Regulering versterkt ook de betrouwbaarheid van bedrijven, waardoor investeerders betere beslissingen kunnen nemen. Daarnaast kunnen technologische ontwikkelingen een cruciale rol spelen in de toekomst van sportsbetting. Verbeteringen in mobiele technologie, gegevensanalyse, kunstmatige intelligentie en virtual reality zullen de gokervaring verbeteren en nieuwe mogelijkheden bieden voor zowel exploitanten als investeerders. Denk aan real-time live-weddenschappen, gepersonaliseerde aanbevelingen op basis van gebruikersgegevens en innovatieve manieren om sportevenementen te volgen en erop te wedden. Als gevolg van deze ontwikkelingen en vooruitzichten lijkt de toekomst van sportsbetting een opwindend tijdperk in te luiden waarin investeerders profiteren van nieuwe markten, betrouwbare regulering en technologische innovaties
Working at Rembrandt | Fusies & Overnames
For the English version, click here. Wie ben je? Ik ben Tim Foesenek. Ik ben opgegroeid in Rijsbergen en woon sinds het begin van mijn studententijd in Tilburg, waar ik daarna ben blijven wonen. Na het afronden van de masters Finance en Supply Chain Management ben ik (na een maand reizen) aan de slag gegaan bij Rembrandt M&A. Hoe ben je in aanraking gekomen met M&A? In eerste instantie had ik me nooit specifiek verdiept in M&A. Richting het einde van mijn studies begon het enigszins duidelijk te worden welke aspecten ik interessant vond. Cijfers is daarvan een belangrijke, maar ik wilde daarbij wel in contact staan met het bedrijfsleven. Na veel kennismakingsgesprekken met verschillende typen bedrijven (waaronder corporates, de big 4 en kleinere zakelijke dienstverleners), bleek dat M&A erg goed bij mijn voorkeuren aansluit, vanwege het dynamische werk en de combinatie van zakelijke en persoonlijke aspecten. Daar ben ik me verder in gaan verdiepen en het bleek dat M&A in de midmarket me het meest aansprak, aangezien je daarbij veel in contact bent met de opdrachtgevers. Rembrandt is in deze markt een grote speler. Met 45 werknemers is het een klein bedrijf, maar binnen deze specialistische markt ben je met zo’n groep één van de grootste. De cultuur, de werkwijze en de opleidingen spraken me het meest aan. In hoeverre komen de aspecten van je studie terug in je werk? Hoewel vaak wordt gezegd dat je in de praktijk pas echt gaan leren, gebruik ik nog veel kennis die ik tijdens mijn master Finance heb opgedaan. De algemene kennis over balansen, resultaten en cash flow komt dagelijks terug. Vakken als Corporate Governance & Restructuring en Corporate Valuation laten zelfs direct zien wat een deel van ons werk inhoudt. De meer kwantitatieve vakken komen minder terug, maar hebben me wel laten zien hoe de markt aankijkt tegen risico denken. Dat helpt wanneer er bijvoorbeeld een financiële koper kandidaat is. Daarnaast komt het ook regelmatig voor dat er met onderhandse opties gewerkt wordt, waardoor kennis over dit soort aspecten goed van pas komt. Het M&A-vak De rol van Rembrandt is het best samen te vatten als procesbegeleider bij fusies en overnames. Bij het grootste deel van onze opdrachten zitten we aan de verkoopkant, waarbij we onze klanten van de voorbereiding tot en met closing kunnen begeleiden en adviseren. De voorbereidingsfase bestaat uit het waarderen van de onderneming. Dit helpt ons een goed gevoel te krijgen bij de onderneming en geeft de verkopers ook een indicatie van de waarde. Als de klant aan de hand daarvan besluit het proces te vervolgen, stellen we een informatiememorandum op en gaan we mogelijke kandidaten identificeren. Zodra we beginnen met het benaderen van kandidaten, is de verkoopfase begonnen. Daarin onderhouden we het contact met de kandidaten, coördineren we de contracten en voeren we vaak de onderhandelingen. Deze fase is zowel inhoudelijk als op het gebied van planning erg uitdagend. Wat is jouw rol in het proces? Als consultant werk ik samen met een manager en eventueel een tweede consultant aan een mogelijke transactie. In de voorbereidingen neem ik het grootste deel van het werk op me en spar ik vaak samen met de manager over mijn voortgang en vragen die ik heb. In de verkoopfase werken we nauwer samen. Daarin varieert mijn rol per project, maar ik ben bij iedere fase betrokken en krijg ook veel ruimte om daarbij een actieve bijdrage te leveren. Doorgaans heb ik zo’n 5 actieve projecten en daarnaast nog een aantal projecten die in de voorbereidingsfase zitten of die tijdelijk gepauzeerd zijn. Wat is het meest uitdagende onderdeel van je werk bij Rembrandt Het meest positieve is de variatie en de dynamiek die mijn werk me elke week brengt. Ik spreek veel mensen en vrijwel elk project heeft wel een of (veel) meer verrassende wendingen. Erg uitdagend, maar dit maakt dat ik met een voldaan gevoel naar huis ga. Naast de inhoud, is er ook veel uitdaging op persoonlijk vlak. Ik communiceer met veel verschillende mensen met een uiteenlopende achtergrond. En hoewel we vaak positief nieuws delen, komt het natuurlijk ook wel eens voor dat de klant andere verwachtingen had. Het kan zwaar zijn om hier mee om te gaan, maar dit zijn wel de momenten waarop ik mezelf ontwikkel en veel leer. Welke onderdelen van je werk zijn anders dan je van tevoren had verwacht? De stappen van het proces komen grotendeels overeen met mijn eerste inschatting. In mijn eerste jaar kwam ik er bij een aantal zaken achter dat deze in praktijk toch net wat anders gaan. Zo zijn de onderhandelingen vaak minder handjeklap dan ik dacht en gebeurt dit meestal op basis van goede onderbouwingen. Dit maakt het juist interessant, omdat ik in dat geval met mijn voorbereidingen een grote impact kan hebben. Overigens sluit dit niet uit dat de onderhandelingen af en toe ook verhit raken. Ook het werken op kantoor is veel leuker dan ik voor ogen had. We zitten allemaal in een open ruimte, waardoor je goed meekrijgt waar iedereen mee bezig is. We bellen veel dus je hoort vaak uitdagende gesprekken van collega’s, waar ik veel van leer. Daarnaast is het erg fijn om snel een korte vraag te kunnen stellen en is het leuk om anderen te helpen. Wat vind je leuk aan Rembrandt? Rembrandt heeft zowel de voordelen van een groot als een klein bedrijf. Met 45 collega’s is er onwijs veel kennis en ervaring in huis en leer je intern veel interessante mensen kennen. Daarnaast zijn we onderdeel van Rabobank en hebben we de voordelen van een grote, professionele organisatie. Tegelijkertijd is Rembrandt klein genoeg om iedereen te kennen en veel mee te krijgen van wat er gebeurt binnen de organisatie. De cultuur is daar ook naar. Iedereen is erg ambitieus en professioneel en dit gaat erg goed hand in hand met plezier, interesse en humor. We doen leuke activiteiten samen, maar het staat bij Rembrandt ook voorop dat iedereen genoeg tijd heeft voor zijn eigen vrienden, hobby’s en interesses.
Working at Van Oers
For the English version, click here. Veerle Vanlaerhoven begon in 2020 als werkstudent fiscaal bij Van Oers Accountancy & Advies. Nadat ze in 2022 haar Master Fiscale Economie had afgerond besloot ze fulltime te blijven werken bij Van Oers als Junior Belastingadviseur. Wat zorgde ervoor dat ze voor Van Oers koos en hoe ervaart ze het werken bij Van Oers? We gingen met haar in gesprek. Lastige keuzes Het kiezen van de juiste opleiding gaat niet over één nacht ijs, dat bleek ook bij Veerle. Enerzijds had ze al op de middelbare school een sterke voorkeur voor vakken zoals Economie en Management & Organisatie. Anderzijds was er ook de interesse in Rechten. In haar vijfde jaar van de middelbare school ging ze op de open dag van Tilburg University op zoek naar een opleiding waarbij ze deze interesses kon combineren. Veerle: ‘De opleiding Bedrijfseconomie vond ik iets te economisch en Rechten daarentegen weer iets te statisch. Fiscale Economie was een leuke balans van beide en zo ben ik eigenlijk bij de opleiding Fiscale Economie terechtgekomen.’ De keuze voor een werkstudentschap bij Van Oers vond ze gelukkig iets makkelijker. Hierover zegt ze: ‘Ik ben zelf geboren en getogen in de regio waar Van Oers gevestigd is. Daarom was ik al van kinds af aan bekend met het bedrijf. Tijdens mijn studie heb ik ook een aantal keer deelgenomen aan de formele en informele activiteiten van studievereniging De Smeetskring, waar Van Oers ook vaak aanwezig was. Als Van Oers medewerkers het dan over de sfeer binnen Van Oers hadden, sprak dit mij meteen aan. Daarnaast heeft Van Oers een leuke en diverse klantenportefeuille waarbij de werkzaamheden divers zijn en er veel te leren is. Dat zorgde ervoor dat ik gesolliciteerd heb.’ Een goede balans ‘Brabantse gezelligheid is een term die we op kantoor vaak gebruiken om de sfeer te beschrijven. Er wordt hard gewerkt, maar tegelijkertijd is er ook voldoende ruimte voor een gezellig praatje, een vrijdagmiddagborrel, een goed feestje of een sportieve activiteit.’ Daarnaast benoemt ze de nauwe betrokkenheid bij de klant en onderling als grote pré: ‘Ook als Junior krijg je snel de verantwoordelijkheid en ben je meteen een volwaardig lid van het team. Je krijgt veel kansen en er staat altijd iemand klaar om te helpen. Bij Van Oers ben je geen nummer en dat maakt Van Oers als werkgever voor mij bijzonder.’ Blijven plakken Na haar Master voelde Veerle niet de behoefte om ergens anders te kijken. Bij Van Oers zit ze op haar plek en krijgt ze voldoende kansen. Zo volgt ze momenteel haar NOB-opleiding en start ze binnenkort met het Personal Development traject. Zo kan ze zowel vakinhoudelijk als op persoonlijk vlak blijven groeien. Of ze van plan is om binnenkort toch eens ergens anders te gaan kijken? Absoluut niet. Veerle ziet zichzelf nog wel een tijdje bij Van Oers werken en hoopt grote stappen te kunnen maken: ‘De Junior functie hoop ik in te kunnen ruilen voor een volgende stap. Ook hoop ik mezelf nog meer te kunnen ontwikkelen in de fiscale wereld om de klanten nog beter te kunnen helpen.’ Pieken en dalen Groeien en ontwikkelen gaat natuurlijk met pieken en dalen. Hierover zegt ze: ‘Gelukkig is er bij Van Oers ook ruimte om fouten te maken, zolang je er maar alert op bent en met oplossingen komt. Daarnaast winnen de hoogtepunten het van de mindere dagen.’ Wat haar leukste moment bij Van Oers is vindt ze dan ook een lastige keuze, wel somt ze er een aantal op: ‘de fiscale uitjes, het grote Van Oers feest, mijn eerste dag als afgestudeerd fiscalist en het ontvangen van mijn eerste salaris.’ Advies voor studenten Als laatste advies aan de studenten heeft Veerle: ‘Vooral de sfeer en de klik die je met een bedrijf voelt is erg belangrijk is. De werkzaamheden of de klanten bij verschillende bedrijven gaan het verschil niet maken. Als de sfeer niet goed is, ga je ook met minder plezier naar je werk. Ook raad ik de studenten aan om naast het studeren een werkstudentschap of stage te lopen om je te kunnen oriënteren op het bedrijfsleven. Maar vooral… geniet nog van je studententijd!’
StudyTour 2023, Brazilië: Een terugblik
For the English version, click here. Op 5 mei verzamelden we met onze groep van 25 mensen op Tilburg University. Vanaf hier zouden we de bus nemen naar Schiphol waar een vliegtuig ons de halve wereld over zou brengen, want na al die jaren van Covid-19 en lockdowns konden we eindelijk weer op onze jaarlijkse StudyTour! Naast de bedrijfsbezoeken hebben we veel genoten van de culturele en natuurlijke hoogtepunten die Rio de Janeiro en São Paulo te bieden hadden. Na aankomst op het vliegveld van São Paulo Guarulhos werden we meteen geconfronteerd met de immensiteit van São Paulo. Terwijl we naar ons hostel reden zagen we wolkenkrabber na wolkenkrabber, daarnaast zagen we ook de minder mooie stukken van Brazilië, want we reden ook langs enkele favela’s terwijl enkele taxichauffeurs ons vertelden waar we op moesten letten tijdens ons verblijf in Brazilië. Hierna kwamen we aan in ons hostel in het noordelijke deel van São Paulo. Tijdens onze eerste volle dag in Brazilië zijn we meteen wat leuks gaan doen, want we zijn helemaal naar een van de meest zuidelijke attracties van São Paulo gegaan. Dit deden we via een 1,5 uur durende reis met de metro die ons slechts 80 cent per persoon kostte en ons naar het beroemde F1-circuit bracht: Autódromo José Carlos Pace. Daar hebben we zowel de vrije training van een GP als de Sao Paulo cup karting race gezien. Daarnaast hebben we er ook geluncht, waar we over een buffet liepen en een bepaald bedrag betaalden op basis van het gewicht van je bord (iets wat vrij normaal is in Brazilië). Hierna zijn we door een van de rijkere gebieden in Brazilië gelopen die ons naar een groot meer leidde waar we aan de waterkant zijn gaan zitten met wat caipirinhas, lokale biertjes en live muziek. De volgende dag zouden we een compleet andere kant van São Paulo zien en begrepen we waarom de taxichauffeur ons had gewaarschuwd. Na aankomst in het oude stadscentrum kregen we meteen zicht op alle daklozen die daar hun gratis maaltijd voor die dag kwamen ophalen. Omdat er hier een wat minder prettige sfeer hing, liepen we snel verder door de wijk. Tijdens het lopen kwamen we een grote wolkenkrabber tegen met een uitzichtpunt over de stad en bij aankomst op de 26e werden we opnieuw geconfronteerd met de immensiteit van de stad. Er waren wolkenkrabbers zichtbaar zover als het oog kon rijken! Na ons onder het genot van dit uitzicht van lunch te hebben voldaan bezochten we de Minhocas closure, een snelweg die elke zondag wordt afgesloten voor motorverkeer, zodat de bevolking (en voornamelijk toeristen) zich hierop konden begeven en de stad eens vanuit een ander perspectief konden bewonderen. We eindigden de avond bij een restaurant onder de naam Bar Brahma waar we heerlijk hebben gegeten. De volgende dagen was er meer vrije tijd gepland voor de deelnemers, waar ze in verschillende kleinere groepen naar verschillende plaatsen, zoals lokale winkelcentra, buurten met veel straatkunst, mooie parkjes, en andere leuke bezienswaardigheden gingen. Daarnaast hebben we nog wat simpele formele activiteiten gehad, en organiseerden we een gezellige avond met een spelletjes toernooi dat we de “buddy games” doopten en vertrokken uiteindelijk naar Rio de Janeiro met de nachtbus toen deze na 3 uur vertraging eindelijk kwam opdagen. Toen we in Rio de Janeiro aankwamen, herkenden we meteen een stad die qua cultuur en natuur heel anders was dan São Paulo. De stad was veel mooier en groener ingericht, en veel meer rondom de wateren daar gecentreerd, dus het trok natuurlijk veel meer toeristen. Na het inchecken in de appartementen begonnen we meteen met onze planning, want we gingen naar FGV Ebape, een kleinere universiteit in Rio. Na een korte presentatie over de universiteit, een snelle rondleiding door de gebouwen en een discussie over ESG in Brazilië, gingen we terug naar Copacabana om te dineren en uiteindelijk vroeg naar bed te gaan omdat de rit in de nachtbus zijn tol had geëist op de slaap van de deelnemers. De volgende dag zouden we beginnen met een andere formele activiteit, aangezien we een extra universiteitsbezoek hadden bij de Christelijke universiteit van Rio de Janeiro: Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro. Nadat de meesten de middag op het strand hebben doorgebracht aangezien het heerlijk weer was, hebben wij ons met de hele groep richting het einde van de middag naar de suikerbroodberg begeven, om hier met de zonsondergang te kunnen genieten van het prachtige uitzicht dat dit over de stad en de baai gaf. De zaterdag begonnen we met een geweldige rondleiding door het centrum van Rio de Janeiro. Tijdens deze tour bezochten we allerlei mooie plekken zoals de beroemde Selaron trappen, de kathedraal van de stad, het oudste park van de stad en verschillende andere hoogtepunten en historische plekken. Ook wist onze tourgids ons op elk punt interessante verhalen te vertellen over de stad die op die bij de locaties hoorden waar we op dat moment waren. Op dezelfde dag bezochten we ook een voetbalwedstrijd tussen Rio’s Fluminense en Cuiaba en genoten we van de sfeer van het bruisende Maracanã stadion (hetzelfde stadion waar in 2014 de WK finale werd gespeeld). De avond werd redelijk opgesplitst afgesloten, waar een deel besloot om op tijd te gaan slapen, en een deel besloot om het nachtleven in Rio eens te gaan onderzoeken in een van de grotere lokale clubs. Zondag begon de dag weer lekker op tijd met een leuke boottocht over de guanabara baai waar Rio de Janeiro aan gevestigd ligt, waar we konden genieten van enkele drankjes en het prachtige uitzicht op de stad van het perspectief van de zee. Nadat we sommige van de deelnemers weer konden verblijden met wat vaste grond onder hun voeten, hebben we ons met de groep naar een leuke beachbar begeven die we van tevoren hadden uitgezocht. Hier hebben we met zijn allen heerlijk gegeten en hebben we ons stukje bij beetje begeven naar het strand waar we direct naast zaten om het water te proberen.
Staat van het Nederlandse startup-ecosysteem
For the English version, click here. Succes van het Nederlandse ecosysteem Het Nederlandse startup-ecosysteem is de afgelopen 5 jaar gestaag gegroeid. Momenteel heeft Nederland 1,4 unicorns – particuliere bedrijven met een waardering van meer dan 1 miljard euro – per miljoen inwoners, waarmee het op de vierde plaats staat in de wereld na het VK (1,7) en vóór Duitsland (0,7). Dit succes is vooral te danken aan zowel de fintech- als de gezondheidstechnologiesector in Nederland, met een scale-up ratio van respectievelijk 38% en 31%. Dit weerspiegelt een hoger succespercentage binnen deze sectoren in vergelijking met andere. In de toekomst ligt het grootste potentieel van Nederlandse startups binnen de deeptech-sector. Technologieën als fotonica, robotica en kwantumcomputing worden doorgaans onder de definitie van deeptech geschaard, en worden gekenmerkt door het feit dat het lang duurt voordat ze gecommercialiseerd worden en dat ze kapitaalintensief zijn. Deze startups worden gedreven door de onderzoekers aan Nederlandse universiteiten en zijn een voorbeeld van de grote maatschappelijke waarde van deze instellingen. Hoewel het Nederlandse startup-ecosysteem veel heeft om over op te scheppen, blijft een groot deel van het potentieel op tafel liggen door uitdagingen met betrekking tot toegang tot kapitaal en talent, maar ook een nationaal verbonden gemeenschap. Gebrek aan kapitaal De belangrijkste uitdaging voor Nederlandse startups is een gebrek aan kapitaal. In vergelijking met andere landen heeft Nederland minder kapitaal beschikbaar voor startups. Zowel het Verenigd Koninkrijk als Frankrijk hebben bijvoorbeeld bijna drie keer zoveel kapitaal per startup beschikbaar. Hoewel kapitaal alleen een startup niet succesvol maakt, stelt kapitaal talent wel in staat om succesvol te worden en hun startup op te schalen. Dit geldt met name voor start-ups in de deeptechsector, die vaak honderden miljoenen aan financiering nodig hebben en jaren nodig hebben om break-even te draaien. Zij hebben daarom investeerders nodig met geduld en diepe zakken, die momenteel ontbreken binnen het Nederlandse ecosysteem. Momenteel zijn dit soort investeerders op één hand te tellen, zoals BOM, Invest-NL en Innovation Industries. Deze geven het goede voorbeeld, maar anderen moeten nog volgen. Een oorzaak hiervan is de beperkte toewijzing van middelen aan VC door Nederlandse pensioenfondsen. Nederlandse pensioenfondsen zijn de grootste ter wereld maar investeren een te verwaarlozen bedrag in Nederlandse VC, terwijl de Scandinavische pensioenfondsen daarentegen kleiner zijn maar consequent meer in VC investeren. Als het Nederlandse startup-ecosysteem zijn potentieel wil bereiken, zullen de Nederlandse pensioenfondsen een tandje bij moeten zetten. Talent Op dit moment kent het Nederlandse startup ecosysteem meerdere uitdagingen met betrekking tot talent. Ten eerste blijft het aantrekken van talent het belangrijkste knelpunt voor startups. Vacatures blijven vaak meer dan 60 dagen openstaan en het percentage moeilijk vervulbare vacatures blijft stijgen. Ten tweede blijven vrouwelijke oprichters zeldzaam binnen het ecosysteem van startups in het algemeen, maar in het Nederlandse ecosysteem zijn er nog minder vrouwelijke oprichters dan in andere EU-landen. Ten slotte richten te weinig werknemers van succesvolle technologiebedrijven hun eigen startups op of financieren zij de volgende generatie startups. De uitdagingen kunnen het gevolg zijn van een risicomijdende mentaliteit van Nederlandse burgers, die vaak kiezen voor de veiligere opties in vergelijking met andere culturen. Er speelt echter meer. Als we kijken naar de kapitalisatietabellen van Nederlandse startups, zien we dat buitenlandse investeerders meer aandelen bezitten binnen Nederlandse startups, wat resulteert in een lager aandeel voor zowel de oprichters als de werknemers van de startup in vergelijking met Amerikaanse startups. Daardoor vloeit er meer kapitaal uit het ecosysteem en blijft er weinig over voor herinvestering, maar nog belangrijker is dat de werknemers van Nederlandse startups heel weinig van de winst van de startups genieten, waardoor er geen prikkels meer zijn om risico’s te nemen binnen het ecosysteem. Gemeenschap In Nederland staat al een groot aantal instellingen klaar om het startup-ecosysteem te ondersteunen. Op nationaal niveau ondersteunt Techleap het ecosysteem als geheel, onder meer door samen te werken met de overheid om veranderingen aan te brengen in haar startersbeleid. Regionaal zijn er ontwikkelingsmaatschappijen zoals de Brabantste Ontwikkelings Maatschappij, die overheidsmiddelen verstrekken aan zowel startups als VC-fondsen en zo als pijler fungeren binnen de regio. Verder zijn er samenwerkingsverbanden zoals Braventure, die de gemeenschap binnen de regio proberen te verbinden. Het Nederlandse startup-ecosysteem is echter nog te gefragmenteerd. Elke startupgemeenschap is gecentreerd rond de lokale universiteiten, waardoor toegang tot de talentpools van deze universiteiten mogelijk is, maar elke gemeenschap blijft te veel gericht op de eigen regio. Er is te weinig samenwerking tussen elke regio, en ondanks de kleine omvang van Nederland lijken andere startup-hubs te ver weg om mee samen te werken. Opnieuw kan dit te wijten zijn aan de Nederlandse cultuur, maar om het Nederlandse startup-ecosysteem te laten gedijen, hebben we sterke verbindingen tussen elke regio nodig. Dit zal moeten beginnen met samenwerkingen tussen universiteiten die studenten in staat stellen verbindingen te leggen buiten hun eigen universiteit, wat de gebrokenheid van het Nederlandse startup-ecosysteem zou verstoren. Vooruitblik Al met al staat het Nederlandse startup-ecosysteem voor grote uitdagingen in zowel beschikbare financiering als talent, maar het toont een groot potentieel voor groei en succes. In de nabije toekomst zullen we door beleidsveranderingen die we leren van onze collega’s in Zweden, het VK en Israël de kloof met hen kunnen overbruggen. We zullen echter een mentaliteitsverandering nodig hebben, waaronder het nemen van risico’s, het delen van winst met werknemers, en het teruggeven van kapitaal, kennis en ervaring aan de volgende generatie startups om het potentieel van het Nederlandse startup-ecosysteem echt mogelijk te maken.
Alternatieve beleggingen
For the English version, click here. Disclaimer: Dit artikel bevat geen beleggingsadvies en heeft enkel als doel om te amuseren en informeren. Traditionele beleggingen zoals aandelen, obligaties en onroerend goed zijn niet de enige opties voor beleggers. Alternatieve investeringen zijn in opkomst als een interessante en veelzijdige manier om een beleggingsportefeuille op te bouwen. Dit artikel zal verschillende soorten alternatieve beleggingen onderzoeken en de voordelen en risico’s van deze beleggingen bespreken. Klassieke auto’s Veel mensen vinden het maar overdreven, een kapitaal uitgeven aan een auto. Zeker omdat auto’s gemiddeld tussen de 10 en 20 procent in waarde dalen per jaar. Toch is niet elke auto een slechte investering, aangezien er genoeg auto’s zijn die stijgen in waarde. Zo gaan we terug naar Italië in 1977. Een trotse eigenaar van de Ferrari 1962 250 GTO kreeg van zijn vrouw te horen dat de auto te veel lawaai maakte en werd gedwongen hem te verkopen, de marktwaarde was rond de $71,000. Inmiddels wordt dezelfde auto geveild voor $50,000,000. Een ander voorbeeld is de 1955 Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé, die vorig jaar werd geveild voor $149,000,000 (Harshvardhan, A, 2023). Het bekendste voorbeeld van auto’s die in waarde stijgen zijn klassieke auto’s. Hoewel experts hier nog altijd over discussiëren, wordt een auto klassiek genoemd wanneer deze minimaal 20 jaar oud is en van historisch belang is. Deze kunnen nog verdeeld worden in vintage en antieke wagens. Vintage heeft betrekking op auto’s die gemaakt zijn tussen 1919 en 1930. Antieke wagens zijn juist voor 1919 gemaakt, tijdens de zogenaamde “Brass era”, wat betrekking heeft op de grote hoeveelheid metaal die gebruikt werd om deze auto’s te maken. Om maar even een voorbeeld te noemen, vintage auto’s zijn het afgelopen decennium met 185% gestegen ( Piovaccari, G & Za, V, 2023). Toch lijkt het in eerste instantie lastig om de marktprijs van een auto te bepalen. Gelukkig heeft Hagerty, een verzekeraar in klassieke auto’s, hier de oplossing voor. De firma houdt de waarde van klassieke auto’s bij in een overzichtelijke gids. Bij elk model wordt een cijfer gegeven aan de hand van de staat. Desondanks komt er veel onzekerheid kijken bij het aanschaffen van een klassieke auto. Hoewel Hagerty’s een goede indicatie geeft, is er geen garantie dat de gids volledig accuraat is. Daarnaast is een auto, in tegenstelling tot aandelen of obligaties, fysiek. Daarom moet er aan bijvoorbeeld een garage gedacht worden, wat extra kosten met zich meebrengt en zijn verzekeringen voor klassieke auto’s vrij duur. Daarnaast maakt dit de belegging een stuk minder liquide, aangezien het maar de vraag is hoe snel er een koper gevonden kan worden. Ook is er een relatief groot kapitaal nodig om te profiteren van mogelijke prijsstijgingen. Wel is er nu de mogelijkheid om te beleggen in klassieke auto’s zonder deze fysiek te kopen. Er zijn meerdere fondsen waar beleggers kunnen beleggen in klassieke auto’s. Een voorbeeld is Azimut, echter moeten beleggers wel minimaal $140.000 inleggen. “Waar moet ik beginnen als ik in kunst wil investeren?” Kunst Daarnaast is investeren in kunst een interessante optie die steeds populairder wordt. Over het algemeen wordt kunst gezien als een redelijk veilige belegging, aangezien de waarde geleidelijk is gestegen de afgelopen decennia. In de onderstaande grafiek is te zien dat “Contemporary Art” met gemiddeld 14% stijgt per jaar, wat flink hoger is dan de S&P 500. Onder “Contemporary Art” vallen kunstwerken waarvan de kunstenaar nog in leven is. Deze positieve groei valt ook op bij welvaart managers, waar slechts 55% in 2014 vond dat kunst een onderdeel van een beleggingsportfolio moest zijn, dit percentage naar 78% (Deloitte, nd). Desondanks maakt kunst slechts 2% van alle belegging portfolio’s uit. Zo is er nog altijd voldoende ruimte voor groei. De meest logische reden dat kunst bovengemiddeld goed presteert komt door de schaarste Dit is ook de voornaamste reden waarom het origineel altijd meer waard is (en blijft) dan namaak. Dit verklaart ook waarom er vaak een certificaat van authenticiteit bij het origineel van bekende schilderijen is bijgevoegd. Verder zijn er ook andere factoren die de waarde van een schilderij bepalen. Zo is de kwaliteit van het canvas essentieel en zorgt een handtekening van de kunstenaar op het kunstwerk ervoor dat de waarde verder stijgt. Toch blijft de vraag natuurlijk: waar moet ik beginnen als ik in kunst wil investeren? Zoals Warren Buffett altijd zegt: “Beleg alleen in wat je begrijpt.” Probeer zoveel mogelijk informatie te verzamelen over de kunstwereld, lees boeken en doe online onderzoek. Verder is het verstandig om musea te bezoeken en je netwerk in deze wereld zo veel mogelijk uit te breiden en bekijken als een investering voor de lange termijn (Atelier, 2022). Een van de nadelen is echter dat kunstwerken, net zoals auto’s, niet liquide zijn. Mocht een kunstwerk in waarde zijn gestegen en je als belegger hiervan wil profiteren, dan is het nog maar de vraag of er op korte termijn een koper gevonden kan worden. Gelukkig kun je ook via fondsen beleggen in kunst, zoals Masterwork. Hierbij is geen minimale inleg vereist. Daarnaast is een nadeel dat het meeste rendement afkomstig is van de relatief dure kunstwerken, maar deze worden verhandeld via grote veilinghuizen. Het probleem hierbij is dat de transactiekosten naar verhouding hoog zijn en dat daardoor de rendementen over het algemeen laag zijn. Horloges Het investeren in horloges kan ook een interessante optie zijn voor mensen die geïnteresseerd zijn in verzamelobjecten en waardevolle voorwerpen. Horloges kunnen in waarde stijgen na verloop van tijd, vooral als ze geproduceerd zijn door gerenommeerde horlogemerken in een gelimiteerde hoeveelheid. Bij het investeren in horloges is het belangrijk om aandacht te besteden aan de kwaliteit van het horloge, de staat waarin het verkeert en de vraag naar het merk en model. Materiaal van het horloge, de volledigheid van de set (originele doos en papieren) en de staat waarin het horloge verkeert zijn ook belangrijk. Sommige verzamelaars geven de voorkeur aan vintage horloges, die in veel gevallen zeldzamer zijn en dus hogere prijzen kunnen opleveren. Het is ook belangrijk om
