For the English version, click here Duurzame investeringen hebben in de afgelopen decennia steeds meer terrein gewonnen binnen de financiële wereld. Zodra een bedrijf als ‘groen’ wordt bestempeld, lijkt de gemiddelde investeerder een stuk eerder bereid te zijn hier kapitaal in te steken. Al jarenlang is op dit gebied een stijgende trend te zien. Ondanks het opkomende coronavirus, staken beleggers in de eerste drie maanden van dit jaar wederom meer geld in duurzame beleggingsfondsen. Maar zijn al deze bedrijven wel zo duurzaam als ze zich voordoen, of is dit een schijn die hoog gehouden wordt om op deze manier meer investeerders aan te trekken? Eerder publiceerde Faces Online een artikel over wat duurzaam beleggen precies inhoudt, dit artikel kunt u hier teruglezen. De opmars van het duurzaam investeren De wortels van het duurzaam beleggen stammen uit de jaren ‘80, waarin de opkomst van sociaal verantwoord investeren de wereld van financiële instrumenten opschudde. Echter, pas rond 1995 begonnen investeerders ESG-factoren (environmental, social en governance) in hun besluitvorming te integreren. In de huidige eeuw is het duurzaam beleggen alleen nog maar verder toegenomen. Investeerders zoeken klaarblijkelijk meer en meer naar bedrijven die de tand des tijds kunnen doorstaan. Hiernaast worden groene investeringen ook meer en meer gebruikt als middel dat dient tot portfolio diversificatie. De opwaartse trend van duurzaam beleggen valt duidelijk af te lezen uit de exponentiële groei aan uitgifte van zogenaamde ‘Green Bonds’ door de Europese Investeringsbank (EIB). Deze uitgifte is in vier jaar tijd bijna vervijfvoudigd, van €38 miljard in 2015 tot bijna €175 miljard in 2019 [1]. Twee weken geleden kondigde de Europese Commissie in haar jaarlijkse beleidsvisie, de zogenoemde ‘State of the Union’, aan dat er voor maar liefst €225 miljard aan nieuwe Green Bonds zal worden uitgegeven [2]. Hiernaast wordt momenteel 20% van het totale vermogen onder beheer gebruikt voor ESG-investeringen [3]. Greenwashing Toch is er vaak kritiek binnen de duurzame beleggingswereld. Milieubewustheid is een enorm breed concept en hierdoor niet met één enkele maatstaf te meten. Door de toenemende belangen voor de milieubewustheid van een bedrijf, bleken sommige corporaties dit groene label te verkrijgen door zich voor te doen als duurzaam bedrijf. In werkelijkheid droeg de kern van deze bedrijven eerder bij aan de vervuiling van het milieu in plaats van het beschermen ervan. Dit concept, de onterechte duurzaamheidsclaim van bedrijven, wordt ook wel ‘Greenwashing’ genoemd. “Doordat er geen eenduidige meting van de duurzaamheid van een bedrijf is, maakt het de externe verificatie van deze duurzaamheidsfactoren door een eventuele accountant of controleur extra gecompliceerd. “ Greenwashing wordt gezien als een sigarettenfabrikant die een eenmalige liefdadigheidsdonatie aan longkankeronderzoek doet, met als doel het verkrijgen van een bepaald ‘Charity Label’, terwijl de kern van het bedrijf juist een van de hoofdoorzaken van het probleem is. Een cruciale factor om greenwashing tegen te gaan is transparantie vanuit bedrijven en controle door onafhankelijke derde partijen. Transparantie wordt vaak geassocieerd met de hoeveelheid en kwaliteit van de data die kenbaar wordt gemaakt. Het probleem hierachter is echter dat er geen gouden standaard bestaat met betrekking tot data-uitgave. Te weinig publieke data kan ertoe leiden dat er informatie achtergehouden wordt, terwijl bij een overvloed aan vrijgegeven informatie het juist zoeken wordt naar een speld in een hooiberg. Naast de hoeveelheid, is de kwaliteit van de data essentieel. Uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijkt dat er te weinig (gestandaardiseerde) niet-financiële informatie wordt vrijgegeven door beursgenoteerde bedrijven [4]. Daarnaast staat de koppeling tussen groene doelstellingen en kwantificeerbare KPI’s nog in de kinderschoenen. Doordat er geen eenduidige meting van de duurzaamheid van een bedrijf is, maakt het de externe verificatie van deze duurzaamheidsfactoren door een eventuele accountant of controleur extra gecompliceerd. Naast greenwashing door bedrijven zelf, worden tegenwoordig ook beleggingsfondsen in twijfel getrokken. Doordat duurzaam investeren een dusdanig breed begrip is, integreren de meeste fondsen een breed scala aan duurzaamheidscriteria in de beleggingsprocedure. Echter bestaan er ook fondsen die slechts één van deze thema’s integreren in het investeringsproces, en vervolgens alsnog met het label ‘duurzaam investeringsfonds’ de boeken in gaan. “Zo kan er met de juiste, zelfgecreëerde maatstaven, een dochteronderneming de spreekwoordelijke groene hemel in geprezen worden, terwijl dit in werkelijkheid onterecht is.” Maatstaven voor duurzaamheid Er bestaat een breed scala aan overzichten waarin de duurzaamheid per bedrijf, de zogenaamde ‘green score’, weergegeven wordt aan de hand van verschillende maatstaven. Algemene criteria van deze onderzoeken zijn vaak zaken als het elektriciteitsverbruik, waterverbruik, het type materiaal dat als grondstof gebruikt wordt en de efficiëntie van dit grondstofverbruik. Echter spelen naast milieugerelateerde maatstaven ook sociale factoren een rol bij de bepaling van de mate van duurzaamheid in een bedrijf. Zo wordt vaak ook de beloning van een CEO ten opzichte van het gemiddelde loon van medewerkers meegenomen als criterium, en wordt er ook vaak gekeken naar de man-vrouw verhouding binnen de raad van bestuur. De criteria worden veelal samengevoegd tot een totale duurzaamheidsscore per bedrijf, waarna deze bedrijven vervolgens in een ranking worden geordend. Deze overzichten en rankings zijn echter niet allemaal even betrouwbaar, aangezien er verschillende bedrijven zijn die voor eigenbelang een overzicht creëren waarin het bedrijf zelf hoog eindigt. Zo kan er met de juiste, zelfgecreëerde maatstaven, een dochteronderneming de spreekwoordelijke groene hemel in geprezen worden, terwijl dit in werkelijkheid onterecht is. Dit is dan ook de reden waarom er altijd onderzoek moet worden gedaan naar de onafhankelijkheid van het bedrijf die de overzichten en scores uitgeeft. Een onafhankelijk bureau die de bedrijven test en een overzicht creëert zal hiernaast vrijwel altijd de gehanteerde methodologie uitbrengen om zo transparant mogelijk te zijn naar de lezers. Investeren in je toekomst Bij het investeren in duurzame bedrijven moet er klaarblijkelijk een extra oogje in het zeil gehouden worden. Er bestaan verschillende duurzame investeringstechnieken die hier een handje bij helpen. Zo zorgt de ‘Negative Screening’ methode er voor dat bedrijven en sectoren die een hoog ESG-risico dragen af worden gestoten tijdens het investeringsproces. Hierdoor worden bedrijven met een lage ESG-score niet meegenomen in de lijst van investeringsopties. Een iets agressievere duurzame beleggingsstrategie is de ‘ESG integratie’ techniek, waarbij
Column: Guido van der Horst – oud-lid A&F Investments
For the English version, click here Investeren: een begrip waar je als student mee dood wordt gegooid. Vaak wordt het gebracht als essentieel deel van volwassenwording, een symbool van toekomstgerichtheid en een pilaar van financiële bewustwording. De historisch lage spaarrente maakt het investeren van spaargeld des te interessanter. Anderen belichten echter de negatieve aspecten: het is een risico, misschien zelfs gokken, en vereist diepgaande kennis van financiële markten. Hoewel dit soort geluiden deels kloppen, is het voor iedereen mogelijk geld te verdienen door op een verstandige manier te beleggen. A&F Investments hielp mij hiermee . In september 2019 werd ik officieel lid van A&F Investments. Al jaren speelde ik met het idee om aandelen aan te schaffen. Daarnaast leerde ik tijdens de MSc Finance dat het risico van aandelen bovengemiddeld goed gecompenseerd wordt. Toch was mijn inleg voor de commissie pas mijn eerste investering. Ik voelde eerder een barrière, want wat was nu de beste manier om te investeren? Welke producten moest ik hebben? Op welke elementen moet ik letten voordat ik geld inzet op een bedrijf? Ik hoopte antwoorden te vinden bij de vergaderingen van de commissie. Al snel bleek dat ik lang niet de enige was met een gebrek aan ervaring. Gelukkig waren er ook genoeg leden die dit tekort meer dan compenseerden: sommige hadden aandelenportefeuilles, andere investeerden in crypto en er waren zelfs leden met vastgoed. Zodoende leerde ik de eerste maanden veel over de manier waarop zij naar een aandeel keken. Bijvoorbeeld: hoe duur is het aandeel in verhouding tot de winst die het bedrijf maakt? Heeft het bedrijf een competitief voordeel en hoe wordt dit beschermd? Mijn theoretische kennis kwam hierbij ook van pas. Zo wist ik hoe een inschatting gemaakt kon worden van een aandelenprijs om zodoende te bepalen of het bedrijf, in mijn ogen, onder- of overgewaardeerd was. “Investeren gaat vaak om logisch denken en rationele inschattingen maken. “ Misschien wordt het nu al wat technisch. Zo zullen sommige potentiële investeerders geen financiële achtergrond hebben en niet bekend zijn met alle terminologie. Toch wil ik benadrukken dat dit zeker niet nodig is. Investeren gaat vaak om logisch denken en rationele inschattingen maken. Dit illustreer ik graag met een aandelen pitch die ik samen met mijn team (Boris de Bie, Paul van Kempen en Pim Meulenbroeks) in mijn laatste maand bij A&F Investment presenteerde: de Homemade Cruise ETF. Zoals je waarschijnlijk al weet heeft COVID-19 een enorme impact gehad op de economie, waaronder de financiële markten. Waar de horeca vaak wordt gezien als de hoek waarbij de klappen vallen is de cruise industrie daar wellicht nog een beter voorbeeld van. Het is namelijk al maanden verboden voor cruiseschepen om te varen, waardoor de maatschappijen geen enkele omzet genereren. Het gevolg? Neem zelf eens een kijkje in de aandelenprijzen van de drie grootste drie maatschappijen: Carnival Cruise Line, Royal Carribean International en Norwegian Cruise Line. Soms zegt een plaatje meer dan duizend woorden. De cruisemaatschappijen hebben een enorme klap gekregen door het mislopen van omzet. Hier komt ook nog eens onzekerheid bij: niemand weet wanneer er weer gevaren mag worden. Deze onzekerheid wordt opgepakt door de marktwerking van financiële markten, waar vaak een psychologisch proces aan voorafvoorafgaat. Sommige investeerders hebben namelijk uit angst voor een faillissement hun aandelen verkocht. Hierdoor nam het aanbod in de aandelen toe, waardoor de prijzen daalden. Deze dalende prijzen gaven ook andere investeerders reden om tot verkoop over te gaan, wat gezien kan worden als een zinkend schip verlaten. Het gevolg: bodemprijzen. “Bodemprijzen” is een gevaarlijke woordkeuze, het suggereert namelijk meestal dat iets een koopje is. In aandelen bestaan theoretisch gezien geen koopjes (ook wel de “No Free Lunch Theorem”[3] genoemd). Lage prijzen reflecteren scepticisme in het bedrijf en haar toekomstige geldstromen. De lage prijzen betekenen dus simpelweg dat de markt verwacht dat de cruise industrie de komende jaren veel minder geld zal verdienen, wat niet volstrekt onlogisch is gezien de pandemie. Toch kan het scepticisme ook overdreven worden, waarbij investeerders haast in paniek hun aandelen verkopen. In onrustige momenten is het enorm belangrijk om zo rationeel mogelijk naar de bedrijven te kijken. Voor onze pitch vroegen wij onszelf af: Hoe groot is de kans dat de cruise industrie, een eeuwenoude industrie welteverstaan, failliet gaat? Natuurlijk is het mogelijk dat een individueel cruisebedrijf failliet gaat, maar de gehele markt failliet is onwaarschijnlijker. Om deze reden leek het ons een goed idee om aandelen te kopen in de eerder genoemde bedrijven die tevens marktleider zijn. Hierbij gingen we er vanuit dat de aandelen over de lange termijn weer terug zouden stijgen naar hun gemiddelde (ook wel een “mean reversion” strategie[4] ). Er zal op termijn een tijd aanbreken waarin cruiseschepen weer kunnen varen en omzet kunnen genereren. Zodra dit gebeurt zullen de aandelen stijgen en profiteren wij hiervan. Door te spreiden konden we zelfs winst maken als één van de bedrijven failliet zou gaan. Zodoende waren we overtuigd van een investering in de cruise industrie. We verdeelden het werk en deden onderzoek naar de algemene bedrijfsinformatie, dienstverlening, relevant nieuws, de markt en industrie, de financiële gegevens en de waarde van het aandeel. Na alles in een mooie Powerpoint gezet te hebben waren wij klaar om het idee met onze mede-commissieleden te delen. Nu is het nog best een opgave om de groep te overtuigen: minstens 67% van de leden moeten voor stemmen. Na wat kritische vragen kwam de einduitslag: 87% voor! Zodoende werd ons idee werkelijkheid en stapte de commissie voor meer dan € 400 in de cruisemaatschappijen. Mission accomplished! Het leuke van A&F Investments is de invloed om mee te bepalen in welke aandelen geïnvesteerd wordt. Door verstandig te pitchen en mee te stemmen vergroot je de initiële inleg van jezelf en je medeleden. Ook zij zijn een goede reden om lid te worden. Naast de kennis en ervaring die zij met zich meedragen worden de vergaderingen gezellig afgesloten in Café Het Dorstige Hert. Mijn tijd bij A&F Investments heeft mij kennis, ervaring en veel plezier gebracht. Ik raad
High Frequency Trading: COVID-19 Editie
For the English version, click here Inleiding Sinds 2014, toen Michael Lewis zijn beroemde boek ‘Flash Boys’ uitbracht, is High Frequency Trading (HFT) een onderwerp dat vaak door beleggers wordt besproken en vaak in het nieuws voorkomt. Hoewel dit geen nieuwe vorm van handel is (sommigen beweren dat het al in de jaren 30 begon), zijn veel particuliere beleggers nog steeds niet bekend met dit concept. Dit heeft meerdere vragen opgeroepen van particuliere beleggers en mensen die niet bekend zijn met de financiële markten tijdens de COVID-19 pandemie. Wat is high frequency trading? En wat is er zo bijzonder aan tijdens de COVID-19 pandemie? In dit artikel bespreekt Faces Online met professioneel inzicht van Quirien Raat wat high frequency trading is en welke implicaties het heeft voor de markt tijdens COVID-19. High Frequency Trading High frequency trading is een algoritmische financiële handelsstrategie die traders gebruiken om ‘alpha’ proberen te winnen. Het is een strategie waarbij algoritmes en apparaten de snelste proberen te zijn in het uitvoeren van een order. Dit is waar hoge volumes en lage marges in het spel komen. High frequency trading legt niet alleen arbitrage in de markt vast, maar helpt vaak ook om de markt minder volatiel te houden en zorgt voor liquiditeit in de markt. Verder is high frequency trading een soort strategie die binnen de market making wordt gebruikt. Een onderneming die continu aandelen koopt en verkoopt tegen beursgenoteerde prijs wordt beschouwd als een ‘market maker’. Hoewel de belangrijkste nadruk van high frequency trading op snelheid ligt, hoeft een market maker niet per se snel te zijn. Ze kunnen hun orders handmatig uitvoeren en toch winstgevend zijn. Niettemin kan de theorie van high frequency trading soms nog ingewikkeld zijn om in een lezing te begrijpen. Om meer inzicht hierin te krijgen is het dus belangrijk om een blik te werpen in de praktijk van high frequency trading. Flow Traders Quirien Raat, alumnus van Tilburg University en momenteel trader bij Flow Traders N.V., begeleidt ons in de wereld van high frequency trading bij Flow Traders. Flow Traders is in 2004 opgericht door Jan van Kuijk en Roger Hodenis en is sindsdien uitgegroeid tot een entiteit met een marktkapitalisatie van ongeveer € 1,5 miljard. Hoewel Flow Traders in de HFT-markt ingebed is, is dit niet hun primaire activiteit. Flow Traders kan meer als een market maker worden beschouwd en voert meerdere strategieën hierbinnen uit. Als market maker focust Flow Traders zich voornamelijk op de zogenoemde Exchange Traded Products (ETP). De bekendste hiervan zijn de Exchange Traded Funds (ETFs), dit zijn ‘trackers’ van de markt. Zo is de AEX een ETF uitgegeven door Euronext Amsterdam. Dit houdt in dat de waarde van de ETF in lijn moeten zijn met de som van de waarde van de onderliggende aandelen, maar dit is zelden het geval. Hoe speelt Flow Traders hierop in als market maker? Quirien vermeldt het volgende:“Flow Traders zorgt dat de markt efficient is en weer in balans wordt gebracht. Dit doen we door ten alle tijden een bied- en laad prijs af te geven die rond de werkelijke waarde van een ETF ligt.” Maar, je zou je zelf nu wel kunnen afvragen: de markt in balans houden, hoe zit dat nou precies gedurende deze periode? Hoe gaat Flow Traders om met zulke volatiele schommelingen? COVID-19 De afgelopen maanden zijn voor veel bedrijven hectisch geweest, zo ook voor Flow Traders. COVID-19 heeft een enorme impact gehad op de aandelenmarkt, vooral aan het begin van de uitbraak waarbij er bij veel beleggers problemen ontstonden door de enorme koersdaling. Hier kwam Flow Traders in actie als market maker. “Gedurende zo’n enorm volatiele markt, schommelt de prijs van onderliggende aandelen en gerelateerde ETFs enorm. Beleggers willen ook in deze situatie blijven handelen. Doordat wij continue bied- en laad prijzen aan de markt laten zien voor ETFs, blijft deze markt in balans en wordt volatiteit ingedamd.” Zo heeft Flow Traders een hoog bedrijfsresultaat vorig kwartaal laten zien. Maar iemand zou veronderstellen dat dit zeker door de toegenomen handel op de markt zou komen. Volgens Quirien komt dit echter niet alleen door de hogere volumes van de markt. “Het komt tevens door de toegenomen volatiliteit en onzekerheid die in de markt heerst.” “We houden niet een portfolio aan en ons business model zit niet in het hebben van een lange termijn visie.” Maar als de markt keldert, zorgt Flow Traders’ posities niet voor een negatief bedrijfsresultaat? Dit is niet het geval. Doordat Flow Traders nauwelijks exposures aanhoudt voor langere tijd, zijn ze amper gevoelig voor prijsveranderingen in aandelen. “Wij investeren niet in aandelen die ‘’waarde toevoegen’’. We houden niet een portfolio aan en ons business model zit niet in het hebben van een lange termijn visie.’’ High frequency trading is een essentieel onderdeel in het market maken tijdens de COVID-19 periode. Maar het is niet zo dat iedereen dit in een keer zou kunnen uitvoeren. Allereerst heb je zeker een groot kapitaal nodig om in de snelste apparaten te investeren. Verder heb je volgens Quirien ook een speciale licentie nodig om als een market maker te fungeren. “Daarnaast vereist het veel kennis van de markt en een groot netwerk van bedrijven waarmee je kunt samenwerken.” High frequency trading is dus niet voor elk bedrijf of persoon weggelegd, maar kan zeker aangeleerd worden. Vergeet niet dat Flow Traders ook in de afgelopen 16 jaar is opgebouwd, aldus Quirien. Toekomst Desalniettemin zijn de tijden nog steeds onzeker en is het onwaarschijnlijk dat het voorlopig beter zal worden. Vaccinonderzoeken bevinden zich nog in de beginfase. Nu Europa zich langzaam herstelt, vrezen velen nog voor een tweede golf. Veel mensen zeggen dat het geen kwestie is van of, maar van wanneer de volgende golf zal toeslaan. De kans is groot dat de markten weer erg onstabiel worden wanneer dit gebeurt. Maar wanneer dit gebeurt kunnen we er wel van uit gaan dat de volatiele vaart op de markt minder grote golven zal hebben dankzij bedrijven zoals Flow Traders. Ben je als student geïnteresseerd in beleggen en benieuwd naar
Duurzaam Beleggen – Een column van Tim Foesenek
Duurzaam beleggen lijkt de afgelopen jaren flink aan populariteit gewonnen te hebben. Veel particuliere investeerders vinden het belangrijk dat hun geld verantwoord gebruikt wordt en ook financiële instellingen ontkomen er niet aan om duurzaamheid op te nemen in een significant deel van hun portfolio. Maar wat wordt er nu precies bedoeld met duurzaam beleggen? Wie het internet doorzoekt op “duurzaam investeren”, ziet dat de term duurzaamheid vooral terugslaat op het klimaat. Zo zijn er in Nederland volop fondsen die inzetten op het efficiënter maken van energiegebruik en het terugdringen van de uitstoot van CO2. Dat is best logisch, gezien de politieke aandacht op dit vlak de afgelopen jaren. Het concept duurzaam beleggen gaat echter verder terug dan dat. Al decennialang zijn er banken die duurzame spaarrekeningen en fondsen aanbieden, waarbij de focus vaak ook op ethiek ligt. Bekende voorbeelden zijn het weigeren van investeringen in de wapenindustrie, in kinderarbeid of in bedrijven die veel schadelijke stoffen lozen. Het rendement van verantwoorde investeringen is doorgaans iets lager dan gemiddeld. Het idee van duurzaam beleggen lijkt dus dat je iets van je winst opgeeft voor een betere toekomst voor de wereld als geheel. Maar is dat lage rendement wel de rekening van welwillendheid, of is het het resultaat van een beleggingsstrategie met een lager risico? In het laatste geval zou duurzaamheid ook terug kunnen slaan op de bestendigheid van je portfolio op lange termijn. De voorwaarde van beleggen is natuurlijk dat er wel de intentie is om geld te verdienen, anders kun je het net zo goed doneren noemen. Je ziet dan ook dat duurzaam beleggen in rap tempo populairder wordt nu zaken zoals groene energie rendabeler worden. ”Het idee van duurzaam beleggen lijkt dus dat je iets van je winst opgeeft voor een betere toekomst voor de wereld als geheel.” Om het voorbeeld van kinderarbeid er nog even bij te pakken: de winstmarges in een kledingbedrijf waar kinderen werken zijn waarschijnlijk hoger dan een bedrijf met allerlei fair-trade keurmerken en dergelijke. Over het algemeen is er dus een hoger rendement, maar ik verwacht dat dit samen gaat met een hoger risico. Ik schat de kans groter in dat het eerste bedrijf gevaar loopt door veranderende regelgeving of imago schade dan het tweede. Daarmee heeft een niet-duurzame investering dus een hoger niet-systematisch risico. Daarnaast zijn duurzame bedrijven vaak transparanter en wekken ze daarmee vertrouwen bij de investeerder. Het zou daardoor kunnen dat er een verschil in beta is, plaats van het opgeven van alpha zoals de term duurzaam beleggen vaak impliceert. Tegenwoordig zie je de term “Impact Investing” meer opkomen. Hierbij is het de filosofie om met een investering echt een bepaald doel te bereiken. Zie dit als een soort actieve variant van duurzaam beleggen, zo zou je met deze strategie bijvoorbeeld juist wel een positie kunnen nemen in een schadelijk bedrijf, om vervolgens met het stemrecht daadwerkelijk een verschil te maken. Immers, je kunt weigeren in zo’n bedrijf te investeren, maar de kans is groot dat een ander het dan alsnog doet, waardoor je duurzame portfolio niet echt impact heeft. Ik vind zelf duurzaamheid van groot belang en ik ben er dan ook enthousiast over dat de financiële wereld haar steentje bijdraagt aan een betere toekomst. En of het nu echt door goodwill komt of het gewoon een veilige beleggingsstrategie is, vind ik lastig in te schatten. Laten we uitgaan van een combinatie van die twee. Het is in ieder geval goed om te zien dat er geld valt te verdienen op een eerlijke manier. Dit artikel is niet bedoeld als een advies of betoog, maar slechts als stof om over na te denken.
Distrust and Caution are the Parents of Security
Investeren komt neer op het maken van keuzes. Moet ik kopen of niet? Moet ik verkopen? Moet ik meer cash aanhouden? Wil ik dit aandeel of een andere? Moet ik meer in ETF’s investeren? Het laatste kwartaal vond A&F Investments dat de markt lang genoeg gestegen had. Daarom hebben we meer cash aangehouden en afgewacht. Helaas hebben we hierdoor wat rendement gemist. Investeren is ook een psychologisch spel. Volledig geïnvesteerd zijn in aandelen is een achtbaan, met veel hobbels en loopings, maar op lange termijn word je beloond. De indices, waar elke investeerder zijn rendement tegen toetst, leveren op lange termijn dan ook het hoogste rendement. Echter, dit hoeft helemaal niet de beste keus te zijn voor de doorsnee investeerder. Je moet proberen te voorkomen dat je teveel koopt als de markt hoog staat, of verkoopt als de markt laag staat. Het is dan ook logisch wat gas terug te nemen als de markt zo lang stijgt als het nu gedaan heeft. Waarom stijgen de markten al zo lang? De economische situatie in Europa en de Verenigde Staten is niet heel positief. De voornaamste reden van de aanhoudende stijging is de ondersteuning van de ECB in Europa en de Fed in Amerika. Zij houden de rentes al lange tijd erg laag. Dit is een soort infuus voor de markten, want aandelen belonen relatief meer voor het risico wanneer andere investeringen met lage rente minder interessant zijn. De rente is zo laag om investeringen te bevorderen in een poging de inflatie en economische groei te doen stijgen. Is dit een symptoom van het einde van de Europese en Amerikaanse overmacht op het wereldwijde economische toneel? Economische groei is vooral te vinden in India, China en Afrika. In deze regio’s komt investeren helaas met een groot risico door matig toezicht en wetten en weinig informatie die niet altijd vertaald is naar het Engels. “Het laatste kwartaal vond A&F Investments dat de markt lang genoeg gestegen had. Daardoor hebben we meer cash gehouden en afgewacht.” Er zijn overigens nog genoeg kansen op de Europese en Amerikaanse markten. Kijk naar Boeing, die 20% daalde na nieuws dat foutieve software twee vliegtuigongelukken heeft veroorzaakt. A&F Investments heeft TomTom verkocht en ons verlies geaccepteerd. De resultaten vielen keer op keer tegen, dus wij hebben plaats gemaakt voor andere ideeën. Daarnaast hebben we Zeal Network gekocht. Zeal Network is een innovatieve speler op de loterijmarkt, met games zoals Raffld. Een spel waarbij je de kans hebt om een vakantie te winnen in plaats van een geldprijs. Het bedrijf is goed gepositioneerd en we zagen mogelijkheden op de wereldwijde markt. Op de Amerikaanse markt kochten we Apple, Take-Two en de Chinese Baidu. Tenslotte hebben we extra aandelen Galapagos gekocht. We verwachtten goede resultaten voor hun grootste medicijn Filgotinib. In het nieuwe kwartaal hebben we al kunnen zien dat dit een goede keuze was, aangezien het aandeel steeg van 85 naar 110 euro. Als gevolg sloot A&F investments het kwartaal af met een positief resultaat van 8.81%. De AEX steeg echter 12.51%, de S&P nog beter, met 13.17%. Ons resultaat was grotendeels te verklaren door de grotere kaspositie. Verder hebben de leden van de commissie elkaar beter leren kennen tijdens een pokertoernooi na de laatste vergadering. Daarnaast hebben we een interessant gastcollege gehad van Blacktrace Mergers & Acquisitions. Het volgende kwartaal testen we of kleinere presentaties in kleinere groepjes leiden tot meer dynamische en interessante vergaderingen. Laten we kijken wat het volgende semester ons brengt!
Beleggen in een tumultueuze wereld: Hoe blijf ik aan de veilige kant zonder een dief te zijn van mijn eigen portemonnee?
Het is een bekende afweging: Ik wil een goed resultaat behalen over mijn vermogen, maar ik denk dat dit geen goed instapmoment is. Economische onzekerheid, slechte conjunctuurtiming, deflatierisico, inflatierisico, er is altijd wel een reden om je geld niet te investeren. Zou het dan niet interessant zijn als er een beleggerskader bestond die robuust is tegen de schokken waar we allemaal bang voor zijn en die ons tegenhouden in de weg naar een goed rendement? Alleen renderen op de spaarrentes van de bank is tenslotte een gigantisch gemis aan rendement op de lange termijn. Om een oplossing te vinden voor dit probleem vroeg Bridewater Associates zichzelf de volgende vraag: “Welke mix van producten heeft de beste kans om een goed rendement te leveren over tijd, door een grote variatie aan economische klimaten die we kunnen ervaren?” En als resultaat bedachten ze een kader welke in essentie bedoeld is om de risicopremie van de markt te oogsten zonder een duidelijk standpunt te kiezen over het toekomstig economisch klimaat. Met dit in acht, is het doel een portfolio te creëren die robuust is tegenover elk economisch klimaat, dus in zowel een stijgende economie als in recessie en in hoge en lage inflatie een zo zorgeloos mogelijk rendement te halen zonder genoegen te nemen met een beroerd rendement. Hoe construeer je een dergelijk portfolio? Laten we eerst wat fundamentele formules en observaties bekijken. Van historische data weten we een aantal dingen waar dit kader op leunt: Op de lange termijn kun je beter geïnvesteerd zijn in financiële producten dan je geld als cashpositie aanhouden, en financiële producten disconteren toekomstige economische scenario’s. De contante waarde van toekomstige kasstromen in financiële producten wordt berekend met de volgende formule: De risicopremie is een compensatie voor het nemen van risico. Deze compensatie is essentieel voor het kapitalistische systeem en varieert over tijd. De verwachte toekomstige kasstromen, het risicovrije rendement en de risicopremie zijn verwachtingen die veranderen over tijd. De prijzen van financiële producten passen zich hiernaar aan. Om de risicopremie te kunnen oogsten moeten we een portfolio maken dat robuust is tegen alle verschillende economische situaties, maar waarbij je geen cash-positie aanhoudt. Om dit te doen evalueren we vier fundamentele economische situaties: Tijden van groeiende groei, toenemende inflatie, afnemende groei en afnemende inflatie. Het totale risico van een portfolio gelijk over deze vier situaties verdelen geeft een heel robuust rendement dat meer afhankelijk is van de risicopremie dan van andere dingen. Laten we eerst de meest voor de hand liggende financiële productgroep in acht nemen: Aandelen. Wanneer presteren aandelen het beste? Met de genoemde formule in het achterhoofd: Aandelen disconteren toekomstige kasstromen. Als de groei toeneemt, groeien de toekomstige kasstromen en wordt C groter. Ten tweede, als de inflatie afneemt, neemt de disconteringsfactor af en zijn toekomstige kasstromen ook meer waard op dit moment. “Het totale risico van een portfolio gelijk verdelen over deze drie productgroepen is een recept voor een goed gediversifieerd portfolio.” Wat is er nog meer? Nog een vooraanstaande productgroep: Nominale obligaties. Wat gebeurt er als de groei afneemt? Het rendement op aandelen verliest waarde ten opzichte van een vast rendement, waardoor obligaties in waarde toenemen. Verder, als de inflatie afneemt worden de toekomstige kasstromen van obligaties meer waard, omdat de disconteringsfactor kleiner wordt. Beide situaties zorgen voor een sterkere contante waarde voor obligaties. De laatste veelgebruikte productgroep die in deze strategie past is grondstoffen. Grondstoffen nemen vanzelfsprekend in waarde toe in tijden van toenemende inflatie, maar wat gebeurt er als de groei toeneemt? De vraag voor veel grondstoffen is erg afhankelijk van industriële vraag, welke piekt in tijden van economische voorspoed. Door de extra vraag worden de grondstoffen ook duurder en stijgen derhalve in waarde. Het totale risico van een portfolio gelijk verdelen over deze drie productgroepen is een recept voor een goed gediversifieerd portfolio, maar er is nog een productgroep nodig om de strategie compleet te maken voor tijden van stijgende inflatie, maar met afnemende groei. Grondstoffen halen voordeel uit de inflatie, maar hebben last van de afnemende groei. Obligaties halen voordeel uit de afnemende groei, maar worden weer geschaad door de toenemende inflatie. Aandelen verliezen op beide fronten. De oplossing: Inflatie geïndexeerde obligaties. Deze obligaties zijn gekoppeld aan het inflatiecijfer en daardoor is de eigenaar beschermt tegen stijgende inflatie, maar heeft deze nog steeds een couponrente. Door de link met inflatie presteren deze producten in tijden van stijgende inflatie goed, en bij dalende inflatie minder goed. Door het (buiten inflatie om) vaste rendement zijn deze sterk in tijden van dalende groei op dezelfde manier als normale obligaties. De volgende matrix laat zien hoe je het risico van een portfolio moet verdelen om de gewenste resultaten te krijgen: Om de allocatie juist te krijgen moet het risico gelijk verdeeld worden over de productgroepen. Gebaseerd op jaarlijkse volatiliteit van elke productgroep, resulteert dit in een allocatie die er ongeveer als volgt uit zal zien[1]: De strategie is ook uitvoerbaar met een hefboom, zodat je hem aan kan passen op je persoonlijke risicobereidheid. Op deze manier kun je een vrij sterk rendement behalen zonder (theoretisch) bloot te staan aan de meest fundamentele risicofactoren die beleggen met zich mee brengt. Om samen te vatten: Om op basis van vier economische basis-situaties, stijgende groei, stijgende inflatie, afnemende groei en afnemende inflatie en gebaseerd op vier productgroepen, aandelen, obligaties, grondstoffen en inflatie geïndexeerde obligaties een zo vast mogelijk rendement te genereren is een allocatie met een specifieke verdeling gebaseerd op een gelijke verdeling van het risico over deze productgroepen een manier om een veilig maar toch sterk rendement te behalen. Er is veel ruimte om deze strategie aan te passen naar persoonlijke wensen, bijvoorbeeld door een andere hefboom te hanteren om wat meer risico te nemen voor een hogere winstverwachting. Auteur: Rob Donkers, met veel dank aan Guido van Poppel Note: Deze strategie is op geen enkele manier door mij bedacht of ontwikkeld. Dit is slechts een informatief artikel over een interessante benadering van beleggen. [1] Om nog een stap verder te gaan, kun je
