For the English version, click here Wie ben je / Wat heb je gestudeerd? Ik ben Felix Gulinck en ik kom oorspronkelijk uit ’s-Hertogenbosch. Sinds de start van mijn studie Econometrie woon ik in Tilburg. Na het afronden van de bachelor Econometrie & Operationele Research, heb ik de master Quantitative Finance & Actuarial Science (QFAS) gedaan. Tijdens mijn studie heb ik altijd in de hoofdklasse bij HC Tilburg Heren 1 gehockeyd en dat doe ik nu nog steeds. Hoe ben je in aanraking gekomen met Corporate Finance / M&A? Wetende dat er veel verschillende opties zijn binnen finance. Tijdens mijn master heb ik een aantal finance vakken gevolgd en kwam ik er al snel achter dat ik daar meer passie voor had dan voor de hardcore Econometrie vakken. Dit wetende heb ik met verschillende personen gesproken die werkzaam zijn in de M&A sector. Op een gegeven moment had ik voor mezelf een goed beeld bij wat voor bedrijf ik zou willen werken en toen ben ik in aanraking gekomen met Rembrandt Fusies & Overnames. Hoe ben jij in aanraking gekomen met Rembrandt Fusies & Overnames? Doordat ik op een gegeven moment wist dat ik een baan wilde in de M&A sector, kon ik me verder gaan verdiepen in wat voor bedrijven er allemaal zijn in deze sector. Mijn voorkeur ging uit naar een bedrijf waar ik niet alleen achter mijn computer zou zitten, maar ook contact met klanten zou hebben. Daarnaast was ik op zoek naar een bedrijf met een gemoedelijke sfeer. Wat me heel erg aansprak bij Rembrandt was dat projecten worden uitgevoerd in teams van twee; een projectleider en een projectmedewerker. Hierdoor zijn zowel de projectleider als projectmedewerker nauw betrokken bij iedere stap in het aan- of verkoopproces en heb je daarnaast als projectmedewerker veel contact met klanten. Wat is het ideale profiel van een student/starter die graag wil werken bij Rembrandt? Bij Rembrandt willen we graag dat je minimaal 1 bedrijfseconomische master hebt afgerond. De master finance sluit het beste aan qua vakinhoud, omdat je dan al wat valuation theorie hebt gehad. Maar met goed cijfermatig inzicht en wat extra voorbereiding kan je ook worden aangenomen. Rembrandt is wel op zoek naar studenten die zich onderscheiden. De combinatie van cijfers, studieduur en vooral ook nevenactiviteiten worden als totaalplaatje bekeken. Als voorbeeld neem ik mezelf: Econometrie is niet de opleiding die het meeste aansluit bij M&A. Maar door het afronden van een een financiële opleiding op de universiteit, heb je een goede (cijfermatige) basis. Daarnaast neem je als topsporter ook extra bagage mee; omgaan met prestatiedruk, goede feedback skills, training geven en teamdynamiek. In hoeverre komen aspecten van je studie terug in je werk? Pas tijdens mijn master heb ik enkele finance vakken gevolgd, maar toen was het nog allemaal vrij theoretisch en kon ik lastig plaatsen in hoeverre ik dat in de praktijk kon toepassen. Nu ik een aantal jaar werkzaam ben, merk ik dat ik steeds beter begrijp hoe je de opgedane theorie in praktijk kan brengen. “Als een transactie wordt geclosed, wordt dit uiteraard gevierd met champagne.” De Transaction services sector staat erom bekend dat je te maken krijgt met hoge werkdruk en lange uren, in hoeverre komt dit in de buurt van de realiteit? Er zijn zeker momenten dat de werkdruk hoog is en dat je wellicht moet overwerken, maar dat is zeker niet de norm bij Rembrandt. Door verwachtingen goed te managen en door goed te plannen kun je er zelf grotendeels voor zorgen dat je niet in de knoop komt. Daarnaast denken collega’s mee als één iemand het heel druk heeft, bijvoorbeeld door bepaalde werkzaamheden over te nemen. De cultuur van Rembrandt is ook dat je “normale uren” maakt en de werk-privé balans is belangrijk. Hierdoor heb ik in de avonden tijd voor andere dingen, zoals bijvoorbeeld hockeyen. Als team trainen we 5 keer per week en daarnaast spelen we nog wedstrijden. Rembrandt denkt hier goed in mee en geeft me de vrijheid om mijn dagen iets anders in te delen, zodat ik bij de trainingen kan zijn. Wat maakt Rembrandt anders dan de transactie afdelingen van ‘grote’ kantoren (e.g. Big4)? Rembrandt is een M&A boutique die zich voornamelijk richt op MKB bedrijven in Nederland. Wij hechten veel waarde aan de werk-privé balans. We werken met kleine projectteams, waardoor je snel veel verantwoordelijkheid kan pakken en contact hebt met klanten. Omdat de projectteams bestaan uit twee personen ben je bij het gehele proces betrokken en begeleid je de ondernemers vanaf het begin tot het einde. Zelf heb ik geen ervaring met hoe het er aan toe gaat op de transactie afdelingen van de grotere kantoren, maar ik kan me goed voorstellen dat de projectteams daar groter zijn en dat je daardoor als starter minder verantwoordelijkheden hebt en minder rechtstreeks contact met klanten. Hoe ziet de gemiddelde week van een Consultant bij Rembrandt er uit? De werkzaamheden bij Rembrandt verschillen heel erg en geen enkele dag is hetzelfde. Doordat je bij verschillende projecten betrokken bent, ben je gedurende de dag met diverse werkzaamheden bezig. De werkzaamheden lopen uiteen van het uitvoeren van waarderingen tot het onderhandelen met potentiële kandidaten. Een werkdag bij Rembrandt is lastig te voorspellen, omdat er vaak dingen tussendoor komen die even prioriteit hebben. Als collega’s hebben we veel contact met elkaar en proberen we elkaar waar mogelijk te helpen. Als een transactie wordt geclosed, wordt dit uiteraard gevierd met champagne. Zowel positief als negatief: wat is het meest uitdagende onderdeel van je werk bij Rembrandt? De afwisseling bij Rembrandt is iets wat ik heel leuk en uitdagend vind. Zowel qua ondernemingen, we doen transacties tussen de grofweg € 1 – € 100 miljoen in alle sectoren, als qua type transacties, zowel koop- als verkoop. Elk project is uiteindelijk weer anders door de activiteiten van de onderneming en daarnaast ben ik er inmiddels achter dat ondernemers ook heel veel van elkaar verschillen. Het is belangrijk om bij elke ondernemer een bepaalde klik te vinden en het vertrouwen te winnen. Waar
De hypotheekrente in het Caribische deel van het Koninkrijk: Waarom zo hoog?
For the English version, click here Introductie Parelwitte stranden, een kristalheldere zee, ijskoude biertjes en een hoge hypotheekrente. Stuk voor stuk kenmerken van het eiland Aruba. Dit laatste is echter niet iets waar mensen vaak aan denken als ze aan Aruba denken. Het komt vaak ter sprake als men gaat nadenken over het kopen van een huis op Aruba. Of ze nu een huis op Aruba kopen om met pensioen te gaan, een carrière op te bouwen of gewoon op vakantie te gaan, ze zullen het idee om een huis te kopen allemaal een beetje onaantrekkelijk vinden als ze de gemiddelde hypotheekrente die Aruba (5,7%)¹ met die van Nederland (1,85%)² en de rest van de wereld vergelijken. Maar wat zou de reden hiervoor kunnen zijn? Maakt Aruba geen deel uit van het Nederlandse Koninkrijk? Moet men niet op zijn minst een hypotheekrente hebben die enigszins in de buurt komt van die van Nederland? In dit artikel vertellen Giantcarlo Croes en Dr. Leo de Haan van de Centrale Bank van Aruba, en een onafhankelijke econoom, Randall Croes van Sagicor Life, ons iets meer over de redenen waarom er een dusdanig grote discrepantie bestaat tussen de hypotheektarieven op Aruba en in Nederland. De bescheiden economie van Aruba Leo de Haan, promovendus van de Erasmus Universiteit met meer dan 30 jaar ervaring bij de Nederlansche Bank, geeft aan wat een van de belangrijkste indicatoren is voor de grote discrepantie: “Aruba heeft een hogere risicofactor ten opzichte van Nederland. Een economie als die van Aruba, die vooral afhankelijk is van een enkele industrie, brengt meer risico met zich mee. Aruba heeft momenteel (pre-COVID-19) een BBB+ credit rating, terwijl Nederland een AAA rating heeft. Dit betekent dat de risicopremie op de Arubaanse overheidsschuld hoger is dan die op de Nederlandse overheidsschuld”. De reden waarom de credit rating van staatsobligaties invloed heeft op de hypotheekrente is dat de financieringskosten van de commerciële banken gekoppeld zijn aan het rendement van staatsobligaties. De rente op staatsobligaties is een belangrijke maatstaf voor de rente die banken aanbieden aan hun depositohouders en kredietverstrekkers. Een hogere rente op staatsobligaties betekent dus hogere financieringskosten voor banken en daarom moeten banken hogere hypotheekrentes vaststellen. “Het ontbreken van deze schaalvoordelen betekent dat de operationele kosten van deze instellingen moeten worden gedekt door minder leningen, wat leidt tot hogere rentetarieven.” Verder benoemt Giantcarlo Croes, die meer dan 15 jaar werkzaam bij de Centrale Bank van Aruba heeft gewerkt, dat er ook andere factoren zijn die zouden kunnen verklaren waarom Aruba zo’n grote discrepantie heeft met haar hypotheekrente in vergelijking met Nederland. Hij vermeldt dat financiële instellingen op het eiland niet de schaalvoordelen hebben die banken in het buitenland wel hebben. “Het ontbreken van deze schaalvoordelen betekent dat de operationele kosten van deze instellingen moeten worden gedekt door minder leningen, wat leidt tot hogere rentetarieven.” Een andere interessante factor die mogelijk kan bijdragen aan deze discrepantie is dat de Nederlanders een zogenaamde “Bureau Krediet Registratie (BKR)” hebben, wat een kredietregistratiebureau is. Dit bureau houdt toezicht op de hoeveelheid krediet die elke persoon heeft en financiële instellingen kunnen dit gebruiken om te beoordelen of aanvragers al dan niet in aanmerking komen voor een nieuwe lening en om hun risicoprofiel nauwkeuriger te bepalen. Dit verlaagt het risico voor financiële instellingen en vervolgens de rente. “Aruba heeft geen soortgelijk kredietregistratiebureau. Dit draagt bij aan de informatieasymmetrie waar de markt mee te maken zou krijgen en kan zeker een andere reden zijn waarom de lokale banken hogere hypotheekrentes hebben dan in andere landen. In hoeverre dit gebeurt is echter niet bekend”, zegt Giantcarlo. Desalniettemin kunnen de meningen vanuit de Centrale Bank van Aruba verschillen van meningen en redenen die in de praktijk aan de orde komen. Randall Croes, directeur van Sagicor Life Aruba, is een bekende econoom onder de Arubanen. Randall stelt dat er nog een andere reden is waarom de hypotheekrente op Aruba zo hoog ligt. “Eenvoudige vraag en aanbod van geld dragen hier ook aan bij”, zegt Randall. Randall geeft aan dat de spaarrente op Aruba laag ligt en dat de mogelijkheden om te investeren in onroerend goed op Aruba veilig zijn en een veel hoger rendement opleveren dan spaarrekeningen. Toch vermeldt Randall dat banken op Aruba wel degelijk één groot voordeel hebben als het gaat om vraag en aanbod. “Een voordeel dat de banken op Aruba hebben is de verplichte storting van 6% van de salarisadministratie van elke werknemer voor hun pensioensparen. Deze maandelijkse storting blijft 20 jaar lang bij de bank en heeft de banken aanzienlijk geholpen bij het verschaffen van de geldhoeveelheid. Dit heeft er op zijn beurt toe bijgedragen dat de rentetarieven lager zijn dan voorheen en dat banken niet langer afhankelijk zijn van individuele investeerders die hun geld op een spaarrekening te plaatsen”. “Je kunt op Aruba geen geld drukken zoals in de Verenigde Staten.” Bovendien zijn het vooral het kredietrisico en de behoedzaamheid die de banken ertoe verplichten hun kapitaal te beschermen om grote schokken op de markt te kunnen opvangen. Dit is een van de redenen waarom ze de hoge marges beschermen. De kapitaalposities van de banken zijn hoog, want in kleine markteconomieën zoals Aruba kunnen de economische schokken verwoestend zijn en is er niemand om je te helpen. “Je kunt op Aruba geen geld drukken zoals in de Verenigde Staten”, zegt Randall. “Dus, de enige reserve die we hebben is het kapitaal dat banken hebben. Daarom moeten de marges altijd zo groot zijn dat het de banken een aanzienlijke winst garandeert om op deze manier een economische neergang te kunnen doorstaan.” Hoewel, wat kan er aan dit alles worden gedaan? Zijn er geen andere mogelijkheden om een gunstigere hypotheekrente op Aruba te krijgen? Wat zijn de mogelijkheden om een lagere hypotheekrente te krijgen op Aruba? “Het is mogelijk om een lening van een bank buiten Aruba te krijgen”, zegt Giantcarlo. “Je moet er echter wel rekening mee houden dat je valutarisico’s loopt (afhankelijk van de valuta waarin de lening is uitgedrukt), en er is ook een ‘deviezen provisie’, (een