For the English version, click here In mei 2021 laat Elon Musk via een tweet [1] weten dat Tesla niet langer Bitcoins accepteert voor aankopen bij het bedrijf. Het besluit wordt gedreven door het aandeel van Bitcoin in de wereldwijde CO2-uitstoot. Hoewel de populariteit van Bitcoin toeneemt, wordt de munt bekritiseert op het vlak van duurzaamheid. In dit artikel duiken we in de duurzaamheid van Bitcoin. Back to the basics Om te beginnen is het van belang om te begrijpen waarom Bitcoin energie verbruikt. Het is namelijk verkeerd om te stellen dat individuele transacties zorgen voor het hoge energieverbruik. Bitcoin is een gedecentraliseerde cryptomunt. Dit betekent dat er geen centrale partij is die het netwerk beheert. In plaats daarvan bestaat het netwerk uit een grote groep van computers die met elkaar in verbinding staan. Het ontbreken van een centrale partij brengt enkele voordelen met zich mee, maar roept ook de vraag op wie transacties binnen het netwerk verifieert. Als niemand transacties verifieert, dan zouden personen bijvoorbeeld hun Bitcoins meerdere keren uit kunnen geven. Om dit te voorkomen, moet er binnen het Bitcoin netwerk consensus zijn over één logboek met alle transacties (de blockchain). Hieruit blijkt duidelijk of iemand zijn Bitcoins al heeft uitgegeven. Tevens zullen er op deze manier geen onvolledige of alternatieve logboeken voor waar aangenomen worden door het netwerk. Bitcoin transacties worden aan de blockchain toegevoegd in zogenaamde transactieblokken. Om ervoor te zorgen dat iedereen dezelfde blockchain voor waar aanneemt, wordt de langste blockchain gezien als de “echte” blockchain. Een blockchain waaruit een blok met transacties is verwijderd, zal dus nooit voor waar worden aangenomen. Verder is het de bedoeling dat de blokken crypto grafisch op elkaar aansluiten, waardoor het meteen opvalt als één van de blokken door een aanpassing niet meer aansluit. Hierdoor kunnen kwaadwilligen alleen de blockchain manipuleren als ze zowel het beoogde blok als alle latere blokken aanpassen. Bovendien maakt Bitcoin gebruik van de zogenaamde proof-of-work methode, waardoor het toevoegen van nieuwe blokken veel energie kost. Dit werkt als volgt. Een nieuw blok met transacties kan alleen aan de blockchain worden toegevoegd als het de oplossing van een wiskundige puzzel bevat. Deze puzzel verandert per nieuw blok dat wordt toegevoegd aan de blockchain en de oplossing is enkel via trial-and-error rekenwerk te vinden. Computers die zoeken naar deze oplossing gebruiken rekenkracht en daarmee elektriciteit. Deze activiteit wordt ook wel mining genoemd en de deelnemers miners. De miner die als eerste de juiste oplossing vindt, mag een nieuw blok met transacties toevoegen aan de blockchain. Hij of zij krijgt hiervoor een beloning in (nieuwe) Bitcoins. De hoedanigheid van de puzzel zorgt ervoor dat ongeveer iedere tien minuten een nieuw blok in de blockchain wordt geschreven. Door de tijd- en energiekosten maakt de proof-of-work methode het vervalsen van blokken erg lastig én onrendabel. Kortom zorgt de proof-of-work methode, samen met de verbinding tussen de blokken, voor een sterke beveiliging van de Bitcoin blockchain. Tegelijkertijd is energieverbruik noodzakelijk voor deze beveiliging. Door de toenemende waarde van Bitcoins is mining een lucratieve activiteit geworden. Het heeft geleid tot een businessmodel waarin bedrijven met vele computers deelnemen in mining en op deze manier de Bitcoin beloning proberen te bemachtigen. “Nederland verbruikte in 2020 ongeveer 111 TWh aan elektriciteit. Dit is dus minder dan het Bitcoin netwerk van vandaag de dag.” Ter vergelijking Nu de oorzaak van het energieverbruik besproken is, kunnen we ons richten op de hoeveelheid. Op het online platform Digicomist houdt de Nederlandse Alex de Vries een Bitcoin Energy Consumption Index [2] bij. Op 15 september 2021 werd het jaarlijkse energieverbruik van Bitcoin op 162 TWh geschat. In april 2018 was dit nog slechts 62 TWh [3]. Om deze cijfers verder in perspectief te stellen: Nederland verbruikte in 2020 ongeveer 111 TWh aan elektriciteit [4]. Dit is dus minder dan het Bitcoin netwerk van vandaag de dag. De Cambridge Bitcoin Electricity Consumption Index (CBECI) [5] schat de jaarlijkse consumptie van Bitcoin echter wat lager in, namelijk op 98 TWh. Hierbij is het ook goed om te beseffen dat het Nederlandse elektriciteitsverbruik van 111 TWh slechts 15% van het totale energieverbruik omvat [6]. We gebruiken bijvoorbeeld ook energie voor vervoer en warmte. De CBECI raamt Bitcoin’s aandeel in het mondiale energieverbruik op 0,08%. Naast Bitcoin is Ethereum een andere cryptomunt met een relatief hoog energieverbruik. De Ethereum Energy Consumption Index [7] schat het huidige energieverbruik op 71 TWh per jaar. Dit is vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van Tsjechië en Colombia. Samen zouden Bitcoin en Ethereum jaarlijks meer elektriciteit gebruiken dan Zuid-Afrika. Op zoek naar de goedkoopste bron Het elektriciteitsverbruik van Bitcoin zou wellicht geen probleem zijn als er bij het opwekken van de elektriciteit geen CO2-uitstoot plaats zou vinden. Echter, uit CBECI cijfers blijkt dat slechts 39% van de Bitcoin miners draait op duurzame energie. Wereldwijd is de CO2-uitstoot van het Bitcoin netwerk vergelijkbaar met dat van landen zoals Jordanië en Sri Lanka [8]. Desondanks zullen miners niet gemotiveerd zijn om te kiezen voor duurzame energiebronnen zolang dit leidt tot hogere elektriciteitsprijzen. Goedkope energiebronnen zijn namelijk van belang om de winst uit de mining activiteiten te maximaliseren. Om de kosten laag te houden wijken Bitcoin miners uit naar verschillende energiebronnen. Zo kocht de startup StrongHold in de Verenigde Staten een oude steenkolenmijn om het achtergebleven afval te verbranden voor de stroomvoorziening van hun mining activiteiten. De verbranding vindt plaats onder het mom van “milieuvriendelijk”, omdat het water- en grondvervuiling zou voorkomen, maar de extra CO2-uitstoot blijft een feit [9]. In China maakt men veelvuldig gebruik van de waterkrachtcentrales in de provincie Sichuan. Tijdens het regenseizoen wekken de waterkrachtcentrales veel elektriciteit op, wat leidt tot lagere prijzen. Doordat het business model van miners relatief mobiel is, kunnen ze hun activiteiten in deze maanden naar Sichuan verplaatsen. In 2020 deden miners dit massaal, waardoor zo’n 50% van de Chinese miners zich in de piekmaanden in Sichuan bevond. In de andere maanden lag dit percentage rond 15%. Dat Bitcoin miners zich sowieso graag vestigen in China blijkt wel uit de cijfers van
Cryptocurrencies: valuta of beleggingsinstrument?
For the English version, click here Menig beginnend en ervaren belegger heeft er ofwel een vermogen in zitten, of heeft op zijn minst gespeeld met het idee om er een vermogen in te stoppen. Toezichthouders hebben er de grootste moeite mee, terwijl de consument er stilletjes rijk van wordt. Zo kon je er met 1 coin in 2011 één pizza van kopen, en in 2021 een Tesla. Ik heb het natuurlijk over cryptocurrencies, zoals Bitcoin, Ethereum, en de meest recente, Dogecoin. Voor meer achtergrondinformatie over de groei van crypto en Bitcoin, verwijs ik graag naar een eerder artikel dat is verschenen op Faces-Online in 2019: “De Renaissance van Bitcoin”. De vernieuwing van cryptocurrencies zit hem in het feit dat er valuta’s bestaan en opkomen die niet afhankelijk zijn van traditionele banken of financiële instituten. Dit is goed nieuws voor mensen die het vertrouwen zijn verloren in deze instanties na de financiële crisis. De keerzijde van deze onafhankelijkheid is echter dat deze cryptocurrencies op veel plekken nog niet geaccepteerd worden als betaalmiddel. De bereidheid van grote bedrijven om crypto als betaalmiddel te accepteren is wel gegroeid in de afgelopen jaren, maar is nog steeds zeer wisselvallig door onder anderen de volatiliteit in de crypto markt, de hoge transactiekosten, en het gebrek aan snelheid in de systemen die deze transacties verwerken. “Zo hoeft er maar één bekend persoon zijn vertrouwen in een crypto munt uit te spreken en de prijs schiet direct omhoog.” Een van de grote voorbeelden hierin is Tesla. Elon Musk, groot voorstander van crypto, maakte in Februari 2021 bekend dat Tesla grote hoeveelheden Bitcoin had ingekocht en van plan was om Bitcoin te accepteren als betaalmiddel. Na deze aankondiging steeg de waarde van Bitcoin substantieel. Vorige week verklaarde Musk dat Tesla de Bitcoin niet meer zou accepteren als betaalmiddel, omdat de vergaring hiervan door ‘miners’ te veel CO2 zou uitstoten. Een tweet die hintte dat Tesla al haar Bitcoin holdings zou moeten verkopen deed de koers sterk dalen. De effecten van een aantal tweets op de koers van een zogenaamde ‘valuta’, laat ook direct de keerzijde zien van een valuta die niet afhankelijk is van traditionele financiële instellingen. De koers van crypto munten is uiterst volatiel en maakt dus dagelijks flinke sprongen in waarde. Alleen al in de afgelopen maand, is de prijs van Bitcoin gedaald van €50.000EUR naar €38.000EUR. Een daling van maar liefst 24%. Als we dit naast de fluctuatie van een traditionele munt leggen; de Euro tegenover de US Dollar bijvoorbeeld, zien we dat er in diezelfde periode, een stijging is van 1,20USD naar 1,22USD ongeveer 1,6%. Het grote probleem is dus dat de koers van crypto niet afhankelijk is van banken en de politieke situatie in een land, zoals dit bij traditionele valuta vaak wel het geval is. De koers van crypto is mede te beïnvloeden door vraag en aanbod. Zo hoeft er maar één bekend persoon zijn vertrouwen in een crypto munt uit te spreken en de prijs schiet direct omhoog. Een echte onderbouwing van waarom deze munt zo veel waard is op dat moment, blijft ook vaak achter, zeker gezien het feit dat er geen fysieke grondstof achter crypto zit, zoals goud bij traditionele valuta. Een leuke vergelijking is de plotselinge interesse van particuliere investeerders in GameStop in 2021. Er is weinig fundamenteel bewijs dat aantoont dat de prijs zou moeten stijgen, maar door de grote aantallen individuele investeerders die de vraag omhoog drijven, stijgt deze alsnog. Hetzelfde gebeurt in mijn mening ook met cryptocurrencies. Dit zorgt voor grote pieken en diepe dalen, in plaats van stabiliteit. En laat dat nou juist datgene zijn waar we baat bij hebben in betaalmiddelen. De prijsverschillen zijn dus onvoorspelbaar en groot, waardoor het nagenoeg onmogelijk is om op lange termijn vermogen op te bouwen met crypto, zonder er al te veel tijd mee kwijt te zijn. Dit is ook een van de valkuilen van crypto op dit moment. Om optimaal gebruik te maken van de waarde van crypto zul je dagelijks bezig moeten zijn met de markt en continue je portfolio moeten herindelen om je vermogen te behouden. Zo is naar mijn mening, de crypto currency markt nog lang niet volwassen genoeg om te fungeren als betaalmiddel. Want laten we eerlijk zijn, als de Euro in één maand een kwart van zijn waarde zou verliezen, dan had ik geen bankrekening meer gehad, maar een kluis met goud.
De Renaissance van Bitcoin
Het is ongeveer een jaar geleden dat de cryptovalutamarkt instortte. Hoewel veel mensen rijk zijn geworden, hebben anderen veel inzet verloren. Op dit moment zijn Bitcoin en andere cryptovaluta naar de achtergrond verschoven en geven de media niet veel aandacht meer aan dit onderwerp. Zijn cryptovaluta gedoemd om te falen? De opkomst van cryptovaluta ontstond toen het Amerikaanse bankwezen hypotheken verstrekte aan arme burgers die hun maandelijkse hypotheeklasten niet konden betalen. Uiteindelijk waren banken te trots om hun verliezen te nemen en bundelden ze deze hypotheken samen in pakketjes, zogeheten mortgage-backed securities. In de hoop dat ze wat geld zouden terugverdienen, handelden financiële instituties met deze pakketjes, terwijl ze wisten dat het risicovol zou zijn. Uiteindelijk gingen banken failliet en stortte het internationale financiële systeem in, resulterend in de economische crisis van 2008. Het gevolg was dat het vertrouwen in het bankwezen verdween. En dit werd de aanleiding voor de toegenomen vraag naar cryptovaluta. “In het traditionele financiële systeem fungeren banken als tussenpersoon om geldtransacties tussen twee partijen te controleren. Maar wat als we deze betrouwbare derde partij niet meer kunnen vertrouwen?” Maar hoe kunnen cryptovaluta het vertrouwen in financiële instituties weer herstellen? Dat kunnen ze niet. De oplossing is de technologie achter cryptovaluta, Blockchain, die het mogelijk maakt om tussenpersonen in transacties te verwijderen. In het traditionele financiële systeem fungeren banken als tussenpersoon om geldtransacties tussen twee partijen te controleren. Maar wat als we deze betrouwbare derde partij niet meer kunnen vertrouwen? Laten we de tussenpersoon dan schrappen. Het doel daarvan is dat banken niet meer risicovol om kunnen gaan met geld waardoor voorkomen wordt dat ze weer een economische crisis kunnen veroorzaken. Bitcoin en cryptovaluta maken dit mogelijk via Blockchain. Ik zal niet te veel tijd besteden aan het uitleggen van de technologie, maar Blockchain technologie is een netwerk waarin partijen real-time en peer-to-peer digitaal geldtransactie kunnen doen. Met andere woorden, transacties gaan direct van de ene partij naar de andere zonder dat banken in de transactie betrokken zijn. Maar waarom zijn mensen dan zo sceptisch? Sinds het ontstaan van de financiële crisis is Bitcoin langzaam bekend geworden onder de mensen en vanaf het begin van 2017 hebben de media er bijna dagelijks aandacht aangegeven. De toegenomen media-aandacht had echter niet als doel uit te leggen hoe veelbelovend de technologie is, maar om de snel toegenomen prijs aan het licht te brengen. Op 27 november 2017 raakte de prijs van Bitcoin $10.000 aan en zeven dagen later was deze $22.000. Vergelijk dat met de acht jaar die nodig was om een waarde te krijgen van $2.000. Wat een stijging! Dit kan eenvoudig uitgelegd worden met behulp van het bekende concept van vraag en aanbod. Doordat de prijs zo snel omhoog ging, wilden mensen de boot niet missen en daarmee de kans op snel en makkelijk geld verdienen niet door de vingers laten glippen. En geef hen eens ongelijk. In ieder geval, de vraag naar Bitcoin steeg daarmee nog meer en een sneeuwbaleffect was het gevolg. Vanaf dat moment labelden de media Bitcoin als een bubbel en voorspelden ze dat hij vroeg of laat, net zoals met elke bubbel, zou knappen. En de media hadden gelijk. Dus zijn we het er over eens dat de toekomst van Bitcoin en cryptovaluta gedoemd is te falen? Het tegenovergestelde! Cryptovaluta zullen enorm nuttig en belangrijk worden voor bedrijven en uiteindelijk voor de maatschappij. Voorop staat dat cryptovaluta grote voordelen bieden. Transacties vinden direct plaats van zender naar ontvanger, binnen enkele secondes, met lagere transactiekosten, en transparanter. Het feit dat het veel goedkoper en real-time is, zijn voor het bedrijfsleven veruit de belangrijkste voordelen. Een voorbeeld: Als je een Nederlandse bank hebt, en $100 wil overmaken via een Singaporees bankaccount, dan duurt het 3-5 dagen voordat diegene het ontvangt. Dit komt doordat meerdere tussenpersonen (banken) in verschillende landen de transactie controleren. Doordat bij cryptovaluta deze tussenpersonen niet aanwezig zijn, wordt het geld direct ontvangen. Daarnaast moet je transactiekosten betalen om de transactie te controleren, wat een percentage is van het bedrag dat verzonden wordt. Wanneer een bedrijf bijvoorbeeld 10M dollar verzendt naar een buitenlands bedrijf, en de fee is 1%, dan moet er $100.000 betaald worden om de transactie mogelijk te maken. En transacties van deze grootte en hoger worden door bedrijven dagelijks verzonden. Dit is de reden dat het bedrijfsleven open staat voor cryptovaluta, aangezien ze slechts eenmalig transactiekosten betalen in de vorm van een kleine fee. “Sterker nog, de Bitcoin bubbel is eigenlijk vergelijkbaar met wat er gebeurde tijdens de Dotcom bubbel. Een levensveranderende innovatie, het internet, kreeg aandacht van het publiek en zij begonnen hevig hierin te investeren, hoewel ze niet precies wisten wat het was.” Maar Bitcoin is een bubbel, waarom zou iemand het dan gebruiken? Laten we eens beter kijken naar hoe economische bubbels werken. Bitcoin kan gedefinieerd worden als een levensveranderende bubbel, aangezien deze type bubbels gedreven worden door een innovatie waarvan men verwacht dat deze het bedrijfsleven enorm zal veranderen. De fase na het knappen van de bubbel wordt de post-bubbel genoemd. Tijdens deze fase zijn de waarden van Bitcoin en cryptovaluta nogal laag en zoekende naar een prijs die overeenkomt met de werkelijke waarde. Hoewel er gediscussieerd kan worden of cryptovaluta überhaupt wel een intrinsieke waarde hebben en eigenlijk bepaald worden door speculatie, zal het een onbekende lengte aan tijd duren voordat dat zal gebeuren. De cryptovalutamarkt zal alleen zo stabiel en volatiel als normale (fiat) valuta worden wanneer de juiste partijen meegaand zullen zijn met deze innovatie. Het gebrek aan meegaandheid is echter juist de reden waarom cryptovaluta momenteel niet breed gedragen worden. Dus waarom zou iedereen ooit wel meegaand zijn? Het is slechts een kwestie van tijd, aangezien tijdens de post-bubbel beoogd wordt (middels regulatie) een stabiele markt te krijgen. Wanneer dat gebeurt, zullen bedrijven en daarna de maatschappij meer open staan om te kijken naar het werkelijke nut van cryptovaluta en het uiteindelijk gebruiken ervan. Sterker nog, de Bitcoin bubbel is eigenlijk vergelijkbaar met wat er gebeurde tijdens de Dotcom bubbel.
Interview met Arend Groot Bleumink – Payment Integration Manager bij Verge
Afgelopen oktober gaf Arend Groot Bleumink een presentatie in Barcelona op grootste blockchain evenement ter wereld over Verge. Het is inmiddels nog niet eens twee jaar geleden sinds de 20-jarige student van de Tilburg Universiteit geïnteresseerd raakte in cryptocurrency. Door filmpjes op Youtube over investeren en geld verdienen, kwam hij in aanraking met het onderwerp cryptovaluta. Naarmate hij de markt van cryptocurrency beter begon te begrijpen, realiseerde hij dat het juist niet alleen om geld draait. Hij kwam erachter hoe interessant de markt van de digitale munt is. Wij hebben de mogelijkheid gehad om hem te interviewen. Hij vertelde over Verge en zijn rol hierin, een cryptocurrency project met een waarde van tientallen miljoenen, gerund door vrijwilligers. “Het idee van crypto is dat je het als betaalwijze kan gebruiken, het wordt nu alleen als speculatiemiddel gezien. We moeten uit de speculatiefase en naar de fase van het uitgeven.” Wat is Verge? Bij de start van Verge is het benodigde kapitaal van het project door de vrijwilligers zelf bijeengebracht. In dit opzicht is Verge vrij uniek, want dit soort projecten worden meestal gefinancierd door middel van een Initial Coin Offering (ICO). De focus van het project ligt op de privacy van haar gebruikers die transacties willen maken met digitale munten. Die privacy ontbreekt vaak bij de overige cryptocurrencies, waaronder de Bitcoin. Bitcoin transacties kunnen getraceerd worden aan de hand van ip-adressen, waardoor het mogelijk is om te zien wie de Bitcoin(s) ontvangt. Verge heeft dit verbetert door middel van de implementatie van Tor in haar blockchain technologie, die de ip-adressen van een transactie verbergt. Er kan dan ook worden gesproken van een ‘privacy coin’. Hierbij heeft Verge gekozen voor een open blockchain zodat bedrijven wel kunnen zien waar de transanctie vandaan komt en wanneer het is aangekomen. Op dit moment zijn er zo’n 160 bedrijven die de cryptovaluta Verge accepteren als betaalwijze. Hoe interpreteer je de waarde van de cryptomarkt? Op het hoogtepunt van de cryptomarkt was de waarde van het project zo’n 3.5 miljard dollar, maar door een forse daling van de gehele markt van de cryptomarkt is deze waarde gezakt naar 100 miljoen dollar. Crypto groeide enorm; het leek zelfs een revolutie te worden, maar vervolgens kelderde het naar beneden. Arend, momenteel Payment Integration Manager bij Verge, zag deze daling al een tijdje aankomen. “Het idee van crypto is dat je het als betaalwijze kan gebruiken, het wordt nu alleen als speculatiemiddel gezien. We moeten uit de speculatiefase en naar de fase van het uitgeven.” De markt is bij deze daling ook geherstructureerd, zo zijn vele onzinnige cryptocurrency projecten weggevallen die gedreven werden door enkel speculeerden en verder weinig toevoegden. Er was dus te veel speculatie en te weinig integratie. Op het moment dat iemand crypto-munten heeft zonder het ergens uit te kunnen geven, heeft het ook geen waarde. Bij de meeste cryptovaluta is er echter een maximum aan het aantal cryptomunten en des te meer transacties er mee worden gemaakt, des te groter de vraag naar de crypto zal zijn. “Het zou natuurlijk fantastisch zijn om je boodschappen te halen bij de supermarkt en binnen enkele seconden een betaaltransactie te voldoen met een cryptomunt.” Hoe probeert Verge onderscheidend te blijven en wat is jouw rol hierin? Als Payment Integration Manager van Verge houdt Arend zich bezig met strategische oplossingen voor de korte- en lange termijn. Hierbij praat hij met bedrijven en houdt hij tevens veel talks, voornamelijk als voorlichting over blockchain en crypto zodat de mensen bekend worden met cryptovaluta en blockchain technologie. Arend staat aan het eind van deze maand ook op de Markethings Week om studenten te onderwijzen over deze onderwerpen en ze kennis te laten maken met Verge. Verge wil haarzelf blijven onderscheiden door mensen te onderwijzen en op vele plekken geïntegreerd te zijn. Er zullen nog vele jaren nodig zijn totdat de digitale munt volledig geïntegreerd is en het als algemeen geldend betaalmiddel kan worden gezien. Steeds meer bedrijven gaan mee met deze trend, zo kan je er bij Uber al voor kiezen om met crypto te betalen. Arend is er zeker van dat deze stijgende integratie eraan komt en zei hierover “Het zou natuurlijk fantastisch zijn om je boodschappen te halen bij de supermarkt en binnen enkele seconden een betaaltransactie te voldoen met een cryptomunt. Echter, voordat dit gebeurt moet er minder gekeken worden naar de prijs van een digitale munt: het is geen speculeermiddel, het is een betaalmiddel.”