For the English version, click here. Als je kijkt naar bedrijven die op de beurs worden verhandeld, zie je vaak een lange geschiedenis over hoe ze zijn gegroeid tot hun huidige omvang. Bedrijven met een lange staat van dienst, zoals … die hun oorsprong vinden in het begin van 1900, hebben er meestal lang over gedaan om geleidelijk te groeien en concurrenten over te nemen totdat ze marktleider werden. Tegenwoordig, met recente beursgangen zoals … zien we dat deze bedrijven een ander verhaal hebben; VC-financiering krijgen om exponentieel te groeien tot aan de beursgang. Neem bijvoorbeeld de FAANG-bedrijven: elk van hen heeft VC-financiering gebruikt om te komen waar ze nu zijn. In dit artikel zullen we onderzoeken hoe bedrijven klein beginnen maar venture capital gebruiken om marktleider te worden. Veel van de bedrijven waar we vandaag naar opkijken zijn klein begonnen. Je weet waarschijnlijk wel hoe Apple en Microsoft begonnen in een garage, of hoe Zuckerberg de eerste versie van Facebook creëerde in zijn studentenkamer. Wanneer bedrijven zich in deze fase bevinden, zijn ze vaak aan het bootstrappen, dat wil zeggen dat ze hun bedrijf uitsluitend financieren met de inkomsten die ze genereren. Een bedrijf op deze manier laten groeien kan een lang en moeilijk proces zijn, maar uiteindelijk is het bedrijf volledig eigendom van jou en je medeoprichters. Hoewel bootstrapping voor sommigen de manier is om te gaan, is dit soms niet mogelijk omdat je misschien meer kapitaal nodig hebt om te starten dan je hebt of als je je bedrijf snel wilt laten groeien. Als dit het geval is, is het aantrekken van extern kapitaal de enige optie. Binnen de VC-industrie wordt het eerste moment waarop een bedrijf extern kapitaal aantrekt de pre-seed ronde genoemd. In de pre-seed ronde zijn er veel opties beschikbaar, maar de eerste financiering komt vaak van mensen die dicht bij de oprichters staan; familie, vrienden en gekken. Deze mensen lenen geld aan de oprichters zodat ze hun start kunnen maken, maar verder verstrekken ze niet veel aan het bedrijf. Hetzelfde geldt voor startbeurzen die door de overheid of universiteit worden verstrekt. De oprichters kunnen ook op zoek gaan naar externe financieringsbronnen die meer bieden dan alleen geld: begeleiding en expertise. Business angels kunnen nuttig zijn voor het starten van bedrijven als de business angel al ervaring heeft in de sector of een goed begrip heeft van hoe een bedrijf moet worden opgebouwd, maar kunnen riskant zijn omdat ze alleen opereren. Andere opties zijn incubators en accelerators. Dit zijn bedrijven die speciaal zijn opgericht om de bedrijven die ze financieren te laten groeien en hebben vaak interne diensten die de bedrijven die ze financieren vrij kunnen gebruiken, zoals kantoorruimte, advocaten of accountants. Met de initiële financiering die ze in de pre-seed ronde hebben ontvangen, kunnen de oprichters van het bedrijf zich aan hun bedrijf verbinden en hun eerste stappen zetten. Dit is echter ook het moment waarop startende bedrijven in “de vallei des doods” terechtkomen. Dit is de fase waarin het bedrijf zijn eerste proof concept heeft gevonden, een prototype heeft en misschien zelfs zijn eerste cashflow, maar nog steeds niet winstgevend is. Als er niets verandert, droogt het kapitaal op en moet het bedrijf zijn activiteiten stopzetten. De oprichters hebben dan twee opties: proberen winstgevend te worden voordat het kapitaal op is, of de weg van venture capital inslaan. Zodra een bedrijf venture capital aanneemt, zal de strategie van het bedrijf waarschijnlijk drastisch veranderen. Met alleen de oprichters of een vroege investeerder aan boord, kunnen tijd en groei geen prioriteit zijn totdat het bedrijf winstgevend wordt. Wanneer een venture capital fonds investeert, wordt van het bedrijf verwacht dat het zo veel en zo snel mogelijk groeit met het nieuw verworven kapitaal. Venture capital fondsen hebben een beperkte levensduur waarin ze hun geld moeten teruggeven aan hun investeerders. Daarom proberen venture capital fondsen altijd een uitstap uit hun investering te realiseren voor het einde van de levensduur van hun fonds. Een uitstap voor een venture capital fonds kan op verschillende manieren; een overname, een MBO, een ander fonds dat hun aandeel koopt, of via een beursgang, de meest lucratieve optie. Dus wanneer een venture capital fonds in een bedrijf investeert, wordt er van de oprichters verwacht dat ze zo snel mogelijk naar een van deze exits toewerken. Er kan veel gezegd worden over het nemen van de venture capital optie, maar als je de druk aankunt, kun je veel winnen. Het venture capital traject wordt vaak beschreven als een achtbaan, met alle ups en downs onderweg. Totdat een exit wordt bereikt, heeft het een cyclisch karakter. Terwijl je bedrijf groeit en winstgevend probeert te worden, moet je ervoor zorgen dat er genoeg geld op de bank staat om te blijven drijven. Dit wordt gedaan door middel van fondsenwerving, waarbij de eerste venture capital investering die je hebt opgehaald de seedcapital-ronde wordt genoemd, en elke opeenvolgende ronde serie A, serie B, serie C, enz. wordt genoemd. Het proces van fondsenwerving blijft vrij gelijkaardig doorheen deze rondes, beginnend met het voorstellen van je bedrijf aan verschillende VC-fondsen, het afspreken van dealvoorwaarden met een geïnteresseerd fonds, het doorstaan van due diligence, tot het sluiten van de deal en het geld op de bank krijgen. Aan de andere kant verandert er veel tijdens deze investeringsrondes. Het bedrijf wint aan marktaandeel, creëert professionelere processen en neemt meer werknemers aan, waarbij elke nieuwe financieringsronde het vuur aanwakkert. Dit gebeurt allemaal om het bedrijf te laten groeien zodat er een exit kan worden gerealiseerd. De bovenstaande beschrijving van venture capital financiering kan venture capital fondsen afschilderen als gewoon investeerders die hun eigen winst willen maximaliseren. Door de onderlinge afstemming van de incentives zullen risicokapitaalfondsen er echter alles aan doen om de bedrijven waarin ze investeren succesvol te maken. De mensen achter venture capital fondsen zijn professionals als het gaat om het laten groeien van bedrijven. Elke tekortkoming van hun portefeuillebedrijven zullen ze aanwijzen en oplossen. Ze zullen hun netwerk gebruiken om nieuwe kansen te creëren, helpen bij het vinden van
Hedgen tegen inflatie, is het mogelijk?
For English, click here. De huidige inflatie is niemand ontgaan, en onder studenten heersen er grote zorgen om de hoogte hiervan. De eerste raming van het CBS geeft aan dat de inflatie in Nederland in oktober 16,8% was gebaseerd op voorlopige cijfers. Dit is een lichte daling ten opzichte van de inflatie in september, die 17,1% was. Desalniettemin is dit exorbitant hoog percentage, en gaat vermogen in rook op. Huidige inflatie De gemiddelde student beschikt natuurlijk over een niet zo’n groot vermogen. De prijsverhogingen zullen dus bij een aantal studenten zeer waarschijnlijk leiden tot een hogere schuld bij DUO, en daarbij komend is het rentepercentage sinds een aantal jaar weer gestegen naar 0,46%. Inflatie wordt gestuurd door factoren waar een individueel geen invloed op kan uitoefenen. Toch zijn er mogelijk andere manieren om inflatie tegen te gaan. Een aantal populaire manieren om koopkracht te behouden worden in dit artikel onder de loep genomen. Wellicht zijn er wat manieren om de zorgen af te nemen. Goud Het aanhouden van goud wordt door vele investeerders als een goede hedge tegen inflatie gezien. Zo zei Peter Schiff “goud zal schitteren in een inflatoire omgeving.” Om te kijken of goud inderdaad een goede manier is om waarde te behouden, zullen we kijken naar de resultaten van een paar wetenschappelijke artikelen. Ghosh et al. (2004) onderzocht of goud een effectieve inflatie hedge is. Via een empirische analyse komt er in het artikel naar voren dat over een lange tijd horizon goud inderdaad kan fungeren als een middel om af te dekken tegen inflatie. Echter wordt de nominale prijs van goud gedomineerd door korte termijn invloeden. Over een korte tijd horizon kan het dus heel nadelig uitpakken om in goud te investeren. Een investeerder die bijvoorbeeld in 1982 in januari zou hebben geïnvesteerd in goud, en dit zou hebben vastgehouden tot en met december in 1999 zou 59% in reële waarde hebben verloren. Beckmann en Czudaj (2013) komen in hun onderzoek tot dezelfde conclusie dat goud op de lange termijn gedeeltelijk inflatie kan hedgen. Met name consumentenprijzen zijn op de lange termijn af te dekken met het investeren in goud. Op de korte termijn is het echter niet mogelijk om als investeerder een portefeuille af te schermen tegen inflatie door middel van het investeren in goud. De kenmerken van een economie tijdens een bepaalde periode bepalen voornamelijk hoe goud reageert op inflatie. Het wetenschappelijk onderzoek van Hoang et al. (2016) wijst echter uit dat goud op de lange termijn geen hedge tegen inflatie is. In het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en India vormt goud op de korte termijn wel een hedge tegen inflatie. Het tegenstrijdige resultaat van dit artikel vergeleken met de andere artikels kan worden verklaard door de introductie van niet-lineariteit. In dit artikel wordt bewezen dat de relatie tussen goud en inflatie in een aantal landen niet een lineaire is. Zo is er in meer ontwikkelde landen een non-lineaire relatie zichtbaar, en in ontwikkelingslanden een lineaire relatie zichtbaar. Goud zou wellicht dus beter kunnen worden gebruikt met als doeleinde om een meer gediversifieerd portfolio samen te stellen. Op basis van de uitkomsten van wetenschappelijke artikelen zou ik het afraden om goud te gebruiken als hedge tegen inflatie. De resultaten zijn tegenstrijdig. Bovendien beargumenteren dus sommige artikelen wel dat goud als inflatie hedge kan worden gebruikt op de lange termijn, maar hiervoor is een heel lange tijd horizon nodig. Onroerend Goed Een andere manier die vaak wordt genoemd om inflatie tegen te gaan is het investeren in onroerend goed. Een toegankelijke manier om hierin te investeren is via een Real Estate Investment Trust (REIT). Dit is een bedrijf dat onroerend goed bezit en inkomsten hierop genereert. Door het aankopen van een REIT is het dus mogelijk om indirect in onroerend goed te beleggen. Rubens et al. (1989) hebben onderzocht hoe een aantal portfolio’s die onder andere bestaan uit verschillende onroerend goed types het doen ten opzichte van inflatie. Elke portfolio vormde ten minste een gedeeltelijke hedge tegen inflatie wanneer het ging om verwachte inflatie. Wanneer inflatie onverwacht optrad vormde alle portfolio’s geen hedge tegen inflatie. Het type inflatie bepaalt dus grotendeels of onroerend goed kan worden gebruikt tegen inflatie. De huidige inflatie is hoog, en de verwachting is dat deze ook nog op de korte termijn hoog blijft. Momenteel zou onroerend goed dus een manier kunnen zijn om te hedgen tegen inflatie mits de verwachte inflatie vergelijkbaar is met de uiteindelijk werkelijke inflatie. De portfolio bestaande uit financiële activa en residentieel onroerend goed uit het artikel heeft de hoogste Sharpe ratio. Het zou dus met de huidige verwachte inflatie het meest aantrekkelijk zijn om in een REIT te investeren die zich focust op residentieel onroerend goed. Een ander wetenschappelijk artikel van Park et al. (1989) focust specifiek op het hedgen van inflatie door middel van REITs. Aandelen presteren doorgaans slecht in tijden van hoge inflatie. Alhoewel REITs als onderliggende waarde de inkomsten van onroerend goed hebben, zou het kunnen dat ze net zoals aandelen het toch slecht doen wanneer er hoge inflatie is. Uit het onderzoek komt naar voren dat REITs eigenlijk vergelijkbaar met aandelen presteren, en dus geen goede inflatie hedge zijn. Echter komt er wel naar voren dat wanneer er een onderscheid wordt gemaakt tussen verwachte en onverwachte inflatie, REITs gedeeltelijk als inflatie hedge kunnen worden gebruikt wanneer inflatie wordt verwacht. Dit komt dus gedeeltelijk overeen met de bevindingen van Rubens et al. Inflatie gerelateerde obligaties Een andere manier die doorgaans wordt genoemd om inflatie tegen te gaan, is het investeren in inflatie gerelateerde obligaties. Hierbij zijn de coupons en de hoofdsom gekoppeld aan de huidige inflatie. Hierdoor is de obligatie dus direct beschermd tegen inflatie. Echter beschermt een inflatie gerelateerde obligatie op de korte termijn niet tegen inflatie. De prijs van een inflatie gerelateerde bond gaat omlaag wanneer de opbrengst omhoog gaat, net zoals een gewone obligatie. Wanneer de consumenten prijs index wordt vergeleken met het rendement van inflatie gerelateerde obligaties over periodes van 1 jaar, blijkt dat er weinig
Heftige koersbewegingen na vaccin-nieuws
For the English version, click here Vorige week maandag kondigde het farmaceutische bedrijf Pfizer positieve resultaten aan wat betreft haar onderzoek naar een vaccin tegen het coronavirus. De grote Amerikaanse farmaceut uit New York kondigde aan dat fase drie van haar onderzoek toont aan dat het vaccin in maar liefst 90% van de gevallen effectief blijkt. Fantastisch nieuws natuurlijk. Het hoge percentage biedt hoop voor bestrijding van de pandemie die ondertussen al een flink aantal maanden de wereld op zijn kop zet. De financiële markten reageerden dan ook behoorlijk stevig op dit nieuws. Hoewel het nieuws ongetwijfeld positief is, betekent het nog niet meteen dat de gehele situatie in één keer is opgelost. Voordat het vaccin daadwerkelijk op grote schaal ingezet kan worden zijn we waarschijnlijk maanden verder. Het onderzoek is nog niet geheel afgerond en mocht dat allemaal positief verlopen dan zullen medische toezichthouders het vaccin nog moeten goedkeuren. Vervolgens zal het vaccin op grote schaal geproduceerd moeten worden om ten slotte over te gaan naar de distributie en verdeling van het vaccin tussen allerlei landen. Dat we binnen enkele weken weer terug naar ‘normaal’ gaan zal dus zeker niet het geval zijn. Enige terughoudendheid wat betreft dit positieve nieuws zou dan ook op zijn plaats zijn. De financiële markten dachten daar vorig week maandag anders over. Na de aankondiging van het nieuws reageerden de beurzen stevig. Veel aandelen gingen in de dubbele cijfers omhoog. Een dergelijke sprong omhoog op de beurzen zal men als belegger (helaas) weinig meemaken. Ik maakte de beursreactie ‘live’ mee vanaf mijn computerscherm en ook voor mij was dit allesbehalve een normale dag op de beurs. Hoewel dagen als deze weinig zullen voorkomen is het interessant om te analyseren wat er vorige week maandag precies gebeurde. Los van het feit of de koersreactie op het positieve nieuws terecht is of niet, als belegger is het verstandig om te analyseren welke koersbewegingen er plaatsvonden nadat het nieuws het grotere publiek bereikte. Het biedt een goed inzicht wat betreft het huidige beurssentiment en biedt een voorproefje van wat de beurzen wellicht zullen doen als er inderdaad een vaccin in gebruik wordt genomen. Misschien ligt het voor de hand welke aandelen en sectoren positief reageren op dergelijk nieuws en welke dat niet doen. Desondanks is het als belegger leerzaam om een overzicht te hebben van de koersbewegingen. Hieronder een toelichting op de Nederlandse beursbewegingen vorige week maandag. De grote winnaar Nadat het nieuws werd aangekondigd kwam de grote winnaar van de dag al snel tevoorschijn: Air France-KLM. De koers schoot met bijna 25% omhoog, van ongeveer €3,25 naar €4,00 binnen een paar uur tijd. Het aandeel handelde begin dit jaar, voor corona, bijna op een koers van €10,00. Nog lang niet terug op dat niveau, maar binnen een paar uur zo sterk stijgen komt natuurlijk niet vaak voor. De luchtvaartmaatschappij heeft dankzij de corona crisis een ongekend slecht jaar. Terug naar de sportschool? Naast Air France- KLM zijn er meer bedrijven die hevig te lijden hebben onder de corona crisis. Basic-Fit, de sportschoolketen met vestigingen in heel Europa moest noodgedwongen flink wat locaties sluiten door de lockdown maatregelen. Hoewel het aandeel de week vóór het positieve vaccin nieuws al aan een kleine opmars bezig was, werd het nieuws vorige week maandag met open armen ontvangen door beleggers. De koers noteerde €24,50 voor de middag, maar klom aan het einde van de dag tot boven de €30,00. Een flinke stijging van ruim 20% in wederom een paar uur tijd. Begin dit jaar stond de koers in de buurt van de €35,00 en de koers begint ondertussen weer die kant op te gaan. Winkelvastgoedfondsen stijgen fors Behalve luchtvaartmaatschappijen en gesloten sportscholen is er nog een andere sector die flink is afgestraft door de corona crisis. Vastgoedfondsen die voornamelijk beleggen in winkelcentra zagen dit jaar hun koersen verdampen. Zo ook Unibail-Rodamco-Westfield (URW) met tientallen miljarden aan activa, waarvan het merendeel bestaat uit winkelcentra vastgoed. De koers van de vastgoedreus noteerde aan het begin van het jaar boven de €140,00. Eind September zakte het aandeel naar een dieptepunt onder de €30,00. Dat het positieve nieuws bij Unibail goed binnenkomt zal dan ook geen verrassing zijn. Vorige week maandag liep de koers van rond de €35,00 op naar bijna €45,00.Ook het kleinere Eurocommercial Properties, waarvan de portfolio ook voornamelijk uit winkelvastgoed bestaat, steeg flink. Het aandeel noteerde aan het begin van de dag rond de €10,00 en wist te stijgen tot bijna €12,00. Een flinke stijging, maar met een koers van bijna €25,00 aan het begin van het jaar noteert ook dit aandeel nog fors lager. Financials en banken profiteren flink Aandelen Aegon, ABN AMRO en ING stegen met dubbele cijfers. Banken zullen minder nadeel ondervinden van leningen die moeten worden afgeschreven vanwege het niet kunnen voldoen aan betaalverplichtingen door schuldenaars. Ook voor deze sector is de koersstijging aanzienlijk, maar de koersen noteren nog altijd flink lager in vergelijking met de periode voor de corona crisis. Groothandelaar Sligro wacht op einde coronacrisis Een ander aandeel dat zwaar getroffen is door de coronacrisis is het aandeel Sligro. De groothandelaar levert voornamelijk aan horecabedrijven. Dat Sligro aanzienlijk nadeel ondervindt van de gesloten horeca moge duidelijk zijn. Daar waar de koers voor de crisis nog boven de €25,00 noteerde, handelde het de afgelopen maanden rond de helft van die prijs. Maandag steeg het aandeel van €13,20 naar €15,20 om daarmee een gedeelte van die koersdaling goed te maken. Olieprijs stijgt, Shell beweegt mee Behalve aandelenkoersen ging ook de olieprijs op 9 november flink de lucht in met een stijging van rond de 8%. In het verlengde daarvan wist ook de oliegigant Shell beleggers blij te maken. Het aandeel noteerde bijna 13% in de plus op deze maandag. Nog steeds aanzienlijk lager dan de €27,00 aan het begin dit jaar maar 13% blijft een flinke stijging. Alleen maar omhoog? Het was niet voor ieder aandeel goed nieuws. Op de Nederlandse beurs werd het aandeel Just Eat Takeaway flink afgestraft. De maaltijdbezorger profiteert enorm van de lockdowns en sluiting van de horeca. Aan het begin van het jaar stond de koers
Interview met Olaf van den Heuvel, Europees hoofd van Tactical Asset Allocation
Zou u iets kunnen vertellen over uw (financiële) educatieve achtergrond? Al vanaf een jonge leeftijd ben ik geïnteresseerd in investeren. Ik ben economie in Tilburg gaan studeren, met een specificatie in de richting van monetaire economie. Nadat ik afgestudeerd was, waren er bij verscheidene bedrijven startersposities beschikbaar, maar Aegon paste toch echt het beste bij mij. In 2000 begon ik bij het strategiebureau waar ik verantwoordelijk was voor onze vooruitzichten op de Japanse markten. Ik heb ontdekt dat je educatieve achtergrond niet zo belangrijk is. Ongeveer 75% van mijn collega’s heeft een meer technische studie gedaan, zoals scheikunde of natuurkunde. Vooral oprechte interesse in het vak is erg belangrijk. Tijdens mijn studie ben ik niet op uitwisseling gegaan, waar ik nu spijt van heb. Extra curriculaire activiteiten, zoals uitwisselingen zijn zeer nuttige en interessante ervaringen. Welke posities heeft u in de afgelopen 17 jaar vervuld bij Aegon Asset Management? Na mijn baan bij het strategiebureau heb ik een positie binnen het Amerikaanse aandelenteam vervuld. Dit was een goede ervaring op deze zeer efficiënte markt. Daarnaast heb ik ook gewerkt in de Pacific-aandelen, waarvan de markt een stuk minder efficiënt is dan de Amerikaanse markt. Op dit moment ben ik al meer dan 10 jaar Europees hoofd van ‘Tactical Asset Allocation’. Zou u ons kunnen vertellen hoe uw gemiddelde werkdag eruit ziet? Als Europees hoofd van ‘Tactical Asset Allocation’ coördineer ik twee teams die gevestigd zijn in Edinburgh en Den Haag. Ik begin de dag met het bekijken van de Amerikaanse en de Pacific markten. Om 10 uur heb ik een conferentiegesprek met mijn twee teams waarin we macro-economische gebeurtenissen bespreken en onze portfolios beoordelen. Elk teamlid heeft een specifieke focus, zoals de FX of de infrastructuurindustrie. De teams bespreken wat er gebeurd is in hun specifieke sectoren en geven advies of we hierop moeten inspelen. Eigenlijk houden we de hele dag door de markt in de gaten en discussiëren we met elkaar of en hoe we erop moeten reageren. De rest van de dag zijn onze teams bezig met het implementeren van de ideeën die we besproken hebben. Hoe ziet het beleggingsproces van Aegon Asset Management eruit? Bij Aegon Asset Management bieden wij diverse producten aan onze klanten, maar we richten ons vooral op pensioenen. Wij moeten het inkomende kapitaal investeren voor onze klanten en daarvoor moeten we de optimale mix van verschillende beleggingscategorieën bepalen. Wij bepalen deze optimale mix voor de lange en korte termijn. Binnen Aegon Asset Management hebben we verschillende teams die zich richten op specifieke categorieën, zoals high-yield securities en bedrijfsobligaties. Deze verschillende teams zijn verantwoordelijk voor de keuzes binnen hun beleggingscategorie. “Ik maak gebruik van een lange termijn benadering, aangezien ik aan veel regels moet voldoen en daardoor niet voor de korte termijn kan handelen.” Hoe reageert Aegon Asset Management op macro-economische gebeurtenissen? In sommige gevallen moeten we op een dagelijkse basis handelen. Wanneer bijvoorbeeld de ECB negatieve toekomstige vooruitzichten over inflatie publiceert, moeten we daar direct op reageren en handelen in bijvoorbeeld de euro. Normaal gesproken creëren we verschillende scenario’s voor macro-economische gebeurtenissen. Een ander voorbeeld was de Amerikaanse presidentsverkiezing. Zoals je wellicht weet, is Aegon sterk aanwezig in de VS, waar het grootste gedeelte van het bedrijf zich bevindt. Een aantal collega’s waren ervan overtuigd dat de verkiezing van Trump de nieuwe Amerikaanse president positief zou zijn voor financiële markten. Die ochtend daalde de S&P 500 met 4% en mijn collega’s kochten direct call options op de S&P 500. Dit hebben wij gedaan omdat onze studies aantoonden dat een volledig democratisch of republikeins huis goed zou zijn voor de beurs. Verder had Trump het plan om de vennootschapsbelasting te verlagen, waardoor de winst van de Amerikaanse bedrijven op zijn beurt de Amerikaanse aandelenbeurs positief zou beïnvloeden. Uiteindelijk bleek onze strategie goed te werken voor Aegon Asset Management. Maakt Aegon Asset Management gebruik van passief of actief beheer? Aegon Asset Management beschouwt zichzelf als een actieve belegger. Hoewel we ervan overtuigd zijn dat de markten op de lange termijn efficiënt zijn, kunnen er op de korte termijn inefficiënties ontstaan waar wij op in kunnen spelen. Ook zijn onze producten in toenemende mate minder vaak gekoppeld aan een index. We willen liever een bepaald doel bereiken, bijvoorbeeld een inkomstenopbrengst van 5%. Die 5% wordt dan het benchmark in plaats van een index. Natuurlijk wordt een deel van onze portfolios geïnvesteerd door middel van een passieve benadering. Investeert u ook in uw persoonlijke leven? Ja, ik beleg zeker voor persoonlijke doeleinden. Zoals eerder vermeld, ben ik geïnteresseerd in investeren en het is één van mijn hobby’s. Als investeerder voor persoonlijke doeleinden ben ik van mening dat ik een gediversifieerde investeerder ben. Ik beleg voornamelijk in vaste rente leningen, aandelen en mezzanine leningen. Ik maak gebruik van een lange termijn benadering, aangezien ik aan veel regels moet voldoen en daardoor niet voor de korte termijn kan handelen. “Het is misschien een cliché, maar het belangrijkste is om een baan te vinden die je leuk vindt.” Wat was het grootste leermoment in uw carrière? Ik heb geleerd dat investeerders in elke cyclus te maken krijgen met bubbels die vooral zijn veroorzaakt door irrationele investeerders. Historische data toont aan dat elke zes tot zeven jaar een kleine recessie zich zal voordoen en ongeveer elke 25 jaar een grote recessie plaatsvindt. Als je ziet dat het een lange tijd goed is gegaan met de markt, zou je eigenlijk je veilig moeten positioneren en wachten tot de volgende bubbel barst. Ik verwacht dat de volgende grote recessie zal plaatsvinden tussen 2030 en 2040. We verwachten echter wel een (kleine) recessie voor de VS in 2018-2019, voornamelijk omdat het aantal uitstaande leningen sinds 2010 sterk is gegroeid. Als dan de rente langzaam omhoog gaat komen veel partijen in de problemen. Heeft u advies voor startende investeerders? In het begin van mijn carrière merkte ik dat je educatieve achtergrond een goede basis is voor je carrière, maar dat het niet noodzakelijk is dat jouw opleiding direct bij het door jouw gewenste vakgebied